Tuberculosi y medio rural

Talment, si vives en a ciudat, u, encara que vivas en un lugar, si no tiens contacto con o mundo ganadero, no sabas que i hai una bacteria que ye metendo en risque a o medio rural. Ye a Mycobacterium bovis (M. bovis), mas conoixida como tuberculosi bovina, un bacilo estreitament emparentado con M. tuberculosis y con M. avium, responsables d’as tuberculosis humana y aviar respectivament.

Iste chermen ha existiu siempre y o suyo hospedador prencipal ye o bestiar vacuno, encara que ixo no significa que solament se trobe en vacas, sino que tamién ha estau aislau en humans, ovellas, crabas, caballos, cerdos, chabalins, ciervos, cans, gatos, rabosas, nurias, taixons, furons, ratas, esquiruelos, loiras, liebres, taboneros y gatos cervals d’entre atros. Isto ye, no solo afecta que a o bestiar, tamién a os animals salvaches.

Si ha existiu siempre, te preguntarás porqué ye metendo agora en periglo a o medio rural. A razón ye que entre os zaguers anyos se son producindo mas casos d’animals de grancha que dan positivo a la preba Pa detectar a tuberculosi bovina, y o motivo prencipal ye l’aumento d’a población de fauna salvachina. Cada vez i hai menos chent en o medio rural y tamién menos cazadors, ye dicir, que a fauna salvachina cada vez tiene menos “depredadors” que regulen a población, practica que s’ha desembolicau entre sieglos, y en haber menos chent en o medio rural, tienen mas territorio disponible. O problema ye que en haber mas población de fauna salvachina, ye mas dificil t’os animals trobar alimento, cosa por a quala s’amanan mas a las torres y a las zonas an se troba o bestiar. Ye cierto que a ganadería extensiva y a fauna salvachina siempre han interactuau, pero ye agora, a causa d’iste aumento demografico d’os animals salvaches, quan mas se son amanando os zaguers a os primers.

A tuberculosi bovina se controla en todas as ganaderías realizando una preba individual a cada animal. En Espanya, seguntes o programa nacional de saniamiento ganadero, s’exiche o sacrificio de l’animal que haiga dau positivo en as analises de tuberculosis. Manimenos, no se fan prebas, por razons obvias, a la fauna salvachina, asinas que encara que una torre sía libre d’a bacteria, o contacto con os animals salvaches puede producir que a malotía amaneixca en una ganadería sana. A vía prencipal d’infección ye a respiratoria, ye dicir, a alentar as goticulas infectadas que un animal enfermo ha expulsau. Un animal enfermo, puede propagar a bacteria a traviés d’exudaus provenients de lesions especificas (como abscesos, fistulas u ulceras), y tamién a traviés d’as feces, secreciones nasals, leit, orina, sangre, secreción vachinal y esperma. Por o que un solo individuo puede aplegar a muitos.

Una vez entendiu o funcionamiento de Mycobacterium bovis, querrás saber cómo ye metendo en periglo a os nuestros lugars. A ganadería extensiva ye l’actividat que mas población fixa en o medio rural, ya que requiere de belún que sía de contino pendient d’os animals, pos istes, como os humans, amenesten minchar y beber totz os dias, y amás, s’enferman, paren… asinas que amenesten de minimo una persona que les cudie. A ganadería intensiva tamién fixa población, solo que en estar tot muito mas automatizau, s’ameneste de menos man d’obra. Seguntes qualques estudeos, por cada emplego que creya a ganadería intensiva, se’n destruyen tres. Atras actividatz desembolicadas en o medio rural como l’agricultura, tamién fixan muita población, manimenos, en no amenester d’ixe ficacio permanent, cada vez i hai mas chent que se dedica a l’agricultura que vive en ciudatz u lugars grans en cuenta d’en a localidat an se troban as tierras suyas. O turismo, que tamién ye una d’as prencipals fuents economicas d’o medio rural, gosa chenerar emplego en epocas muit concretas, asinas que en finalizar a temporada, a chent torna t’as ciudatz. D’atra man, o saniamiento ganadero ye levando a o sacrificio a rabanyos enters por dar positivo a M. bovis, con o que muitas familias se son quedando sin o suyo medio de vida. Si a ganadería extensiva, como s’ha comentau, ye a que fixa población en o medio rural, y, amás, proporciona importants servicios ecosistemicos, si se sacrifican rabanyos enters por a presencia d’animals positivos a T. bovis, alavez, quí quedará en os lugars? Y, si obligan a desapareixer a os productors d’alimentos, alavez, qué mincharemos?.

O pasau viernes, Nel Cañedo Saavedra, ganadero asturiano, publicaba en o suyo perfil de facebook o video que compartimos en iste post. Una gravación plena de razón y de rabia. D’a rabia que produz o saber que son destruindo a profesión mas bonica que existe, a de pastor, una d’as mas antigas y, sin dubda, a que mas ha feito ta moldear os ecosistemas que nos rodean, asinas como en a transmisión d’a cultura popular; a rabia que produz saber que son acabando con o medio rural, con tot o que suposa.

Otru atropellu más. ( En sofitu de Fidel, ganaderu de Cabuérniga, ultraxáu pola administración)

Publicado por Nel Cañedo Saavedra en Viernes, 10 de febrero de 2017

Artículos relacionados

Etnografía, etnoveterinaria y etnopastoralismo

Tradicions d’o solsticio: o mapa d’o que fuemos

Articlo publicau orichinalment en aragonés en a Revista Alparcera nº 2. Bi ha nueiz que son feitas de soneos y remeyos medecinals. En as que no…
Mullers rurals

Nusotras desfendemos a tierra

Articlo publicau orichinalment en aragonés en Colectividad –Boletín d’Apoyo Mutuo Aragón, número 16, marzo de 2026. Bi ha mullers que no solo desfienden a tierra,…
Agroecología

Siricueta, lo que queda dimpués de tot

Articlo publicau orichinalment en aragonés en a Revista Alparcera nº1. Bi ha prochectos que naixen d’un cor-cor. A camins son tan chicoz y son tan…