Caldo de babieca ta sanar as paperas, caldo de cadiellos t’os tuberculosos, luenga de cullebra t’a dentición d’os ninons, u zapos vivos bullius en olio ta curar as feridas producidas por os xubos en as caballerías… pareixen remeios quitaus de Harry Potter, pero no, se tracta d’animals usaus tradicionalment en a medicina y a veterinaria populars.
Navatiando entre a bibliografía ta un treballo sobre etnoveterinaria, fue a dar con un libro de l’etnologo Rafael Andolz titulau De pilmadores, curanderos y sanadores en el AltoAragón, publicau en 1987, en o qual se replegan distintos remeios utilizaus entre o pasau sieglo XX. Beluns clamoron muito o mío ficacio, como o conoixiu baile d’a tarantula, levau a la practica en a zona de Monegros, an as picaduras de tarantulas se curaban a pur de mosica y coplas. Quan una persona resultaba afectada por a picadura d’istes aracnidos, se les levaba ta casa suya y se les obligaba a guardar leito bien abrigaus (con quantas mantas y quantos braseros cargaus con as brasas d’o fogar). De vez, en a falsa, prencipiaba a fiesta: se tanyeba, se cantaba y se bebeba sin aturar, fendo caso omiso a os chilos d’a persona malauda. Dimpués de quantas horas de borina, y mas que mas yera efectivo si o malaudo bailotiaba dentro d’o leito, a malotía desapareixeba. Rafael Andolz en o suyo libro se pregunta si a efectividad de tant curioso tractamiento radicará en a sudor que provoca y que aduyaría a eliminar as toxinas. A explicación d’os locals yera que “a tarantula tiene como una especie de guitarra en a espalda y mientres tocan os mosicos en casa de l’enfermo, a tarantula tamién baila y s’agota”. En o Programa de Fiestas de Pallaruelo de 1977 amaneixeba un poema de Juan Baleyases que en una d’as suyas estrofas diciba asinas “Y si pica tarantula/ u le fiza un escorpión/ ta curalo de camín/ buscaban un tañedor/ y allí venga a bailar jotas/ a gente por t’ol redol/ y si i había algún jotero/ tirar valiente canción/ y con otras mercaderías/ aunque les en digo yo/ a persona no paicía/ y se le’n iba el dolor”. Curiosament, iste mesmo baile ta curar os atarantamientos s’ha rechistrau tamién en o sud d’Italia.
Amás d’iste, amaneixen en o libro muitos chocants remeios, beluns d’ells d’orichen animal, como tomar o xuco derivau de macerar figau de caballo u de ternera en vin fuerte ta curar as anemias, atar a la cabeza de l’enfermo un palomo viva ubierto a lo largo ta curar a meningitis, u o que levaban a la practica en Binéfar ta privar a mal que teneban os ninos quan les saliban os dients, que consistiba en que o pai de l’afectau heba de pillar una cullebra, rancar-le a luenga y soltar a cullebra unatra vez, a luenga s’embolicaba en un panyo que, con un imperdible, se colocaba en bella prenda d’o nino. Os tuberculosos se curaban bebendo caldo de cadiellos, solo que no podeban saber de qué yera o caldo, sino o remeio no surtiba efecto, mientres que en Ibieca bebeban caldo de babieca t’as paperas. D’atra man, en Arén, tractaban as almorranas d’a siguient traza: se vertiba un fardacho vivo en olio bullindo, se desfeba tot, se le adhibiba espliego y grasa de cerdo y o mezclallo s’untaba de nueitz entre tres u quatro días, tiempo dimpués d’o qual, se curaban.
Dimpués de descubrir ista curiosa obra de Rafael Andolz, y sin asperanzas de trobar vivos en a memoria d’os montanyeses mas remeios d’ista mena, me levé una segunda sorpresa, quan una sinyora de Barbenuta me narró cómo curaban en a suya choventut as feridas que as caballerías se feban con os xubos, y que consistiba en bullir zapos vivos en olio y dimpués aplicar ixe olio, una vez frío, sobre as feridas ta que zarrasen. Un sinyor de Yosa me confirmó que en casa suya tamién se feba, encara que solament bulliban a piel d’o zapo. En a Val de Tena yera muit comun fer servir cuerno de sarrio ta afeccions diversas, como paperas, infeccions bucals, pulmonías de diversas especies u a fiebre d’as caballerías; y en muitos puestos, emplegaban as telarainas como cicatrizants.
Encara que l’uso d’animals en etnomedicina y etnoveterinaria no sía chustificau, resulta curioso que os nuestros debantpasaus, a pur d’a tecnica d’asayo-error descubrisen formas curativas que, sieglos dimpués, a sciencia explicaría, como por eixemplo, que a secreción mucosa d’o zapo tiene efecto anestesico local y amás detiene as hemorrachias u que as telarainas son buenas cicatrizants porque estimulan o creiximiento y l’actividat natural d’as celulas en contacto con ellas y amás son recubiertas con fungos que tienen acción antibiotica.
![[cml_meya_alt itz='615']pilmadores[/cml_meya_alt]](http://mallata.com/wp-content/uploads/2015/07/pilmadores-205x300.jpg)
![[cml_meya_alt itz='616']isard-275435_1280[/cml_meya_alt]](http://mallata.com/wp-content/uploads/2015/07/isard-275435_1280-300x200.jpg)


