Os cuernos d’a tudanca

Articlo publicau o 7 de chinero en a sección La Braña d’Eldiario.es Cantabria.

I habió un tiempo en o qual en os praus de Cantabria no i heba vacas pintas, sino unas vacas royas con quala leit se facioron os primers sobaos y quesadas pasiegas. Ixas vacas, popularment conoixidas como rojinas, encara que oficialment denominadas vacas pasiegas, s’encargoron en o sieglo XIX de satisfer a creixent demanda de leit en tot o Estau espanyol, de feito, as chents d’as Vals Pasiegas se desplazoron con as suyas vacas dica ciudatz como Madrit u Bilbao ta abastecer de lacteos a istas urbes.

Por desgracia, belún decidió que aquellas vacas rusticas no yeran prou productivas y fuoron cayendo en l’ixuplido mientres se substituiban por vacas frisonas, orichinarias d’Holanda y Alemanya y quala selección t’a producción de leit levaba avantalla a la pasiega.

Manimenos, aquellas vacas royas, quala ubre no podeba competir con a d’as pintas, levaba sieglos fendo-se-ie a Cantabria: a os suyos praus, a o suyo orache, a las suyas malotías, a la suya gastronomía… Y ye una autentica pena que a unica raza de raso adaptada ta aprofitar a o maximo os recursos naturals d’ista zona d’a planeta, sin necesidat de farmacos, ni de soya transchenica, se trobe hue en periglo d’extinción. De feito, cuesta creyer que no quede ya que una grancha que críe solament vacas pasiegas t’a producción de leit.

Ye una pena que siamos deixando desapareixer os recursos zoocheneticos cantabros, porque con ells se pierden tamién l’autentico queso de nata, os autenticos sobaos y l’autentica quesada. Si tenemos en cuenta que ye imposible trobar-los elaboraus con leit de vaca pasiega, que belún me diga qué queda de l’autentica gastronomía cántabra?

O problema no ye solament o desconoiximiento existent sobre a vaca pasiega, sino que, por desgracia, ye extensible a la vaca monchina, a o caballo d’o mesmo nombre, a la ovella carranzana, y a atras razas de caprino y equino que ni sisquiera son reconoixidas como tal dentro de Cantabria. Si preguntamos por a carrera a una persona qualsiquiera si conoixe bella raza autoctona nos charrará de seguras d’a vaca tudanca, a o que he de fer una confesión: cada vez que veigo un auto con un pegallo d’una vaca tudanca, bella cosa me fa mal dentro de yo.

Talment sía porque cada vez que lo veigo, bella cosa me recuerda que a vaca tudanca, en millor situación que no a suya chirmana a desconoixidisma vaca monchina, no sobrevivirá por salir en pegallos, ni porque faigamos camisetas con ella. No serán os cuernos os que guarencien a supervivencia d’a vaca tudanca, sino o consumo d’a suya carne. Pero tos puedo asegurar que a gran mayoría de chent que leva ixas pegatinas consume, inconscientment, carne de ternera y de porcino criada en intensivo, isto ye, alimentada con piensos transchenicos, en una nave cerrada de l’Aragón oriental u d’a Catalunya occidental, en muitos casos naixius en puestos tant leixans como Irlanda u Rumanía y de razas mica autoctonas, sino industrials, ye dicir, de razas seleccionadas ta engordar y engordar y atiborradas a antibioticos porque no son brenca adaptadas a las malotías d’o meyo en el qual viven.

Creigo que garra raza ye adaptada ta criar-se en una nave trancada, con decenas d’animals hacinaus y consumindo alimentos poco u brenca naturals, venius de l’atro costau de l’Atlantico, por ixo han de suministrar-les farmacos: ta que en cuenta de morir como animals, produzcan como maquinas.

Por ixo, si realment les preocupa o cambeo climatico, si quieren seguir desfrutando d’os verdes praus cantabros, y quieren contribuir a mantener a biodiversidat cautivada y a espontania, asinas como que perdure a cultura y a etnografía ligadas a ista tierra, por favor, faigan servir lana d’ovella carranzana, minchen carne de tudancas y monchinas y pidamos que belún faiga autenticos sobaos pasiegos. As razas autoctonas y o meyo en o qual viven no se salvarán por as subvencions, sino porque i haiga chent que saba valorar os productos que d’ellas provienen.

Que i plega o lupo!

Articlo publicau o 10 d’aviento de 2015 en El diario.es Cantabria.

Una vez un ganadero d’a Vall de Boí (Lérida) me contó que l’heban convidau a un debat d’a televisión catalana sobre a reintroducción de l’onso. En un momento dau ell dició: “Queretz onso en os Pireneus? Pus yo tiburón blanco en a Barceloneta”.

Reconoixco que siempre he esfendiu a biodiversidat, porque no entiendo a cadena si falta un d’os eslabons, y, por tanto, esfiendo a reintroducción (bien feita) de l’onso y a presencia d’atras especies de fauna salvache como lo lupo. Pero tamién he de confesar que aquell charrazo, fa ya quantos anyos, m’ubrió os uellos y me fació veyer que i hai atros factors que afectan a ixa parella en eterna crisi que forman a ganadería y a fauna salvachina.

Advierto ya, dende o prencipio, que no tiengo una formula machica que solucione o problema. No la tiengo yo, ni creigo que la tienga dengún, pero sí considero que hemos d’estar conscients que as cosas no son blancas ni negras, y que cal saber quitar-le partiu a o griso.

A verdat ye que ta una parte d’a sociedat, que a ormino no vive en o meyo rural, a fauna salvache resulta un atractivo, mientres que gran parte d’a chent que se dedica a la ganadería veye a l’onso, a o lupo, y mesmo agora tamién a os buitres, como un periglo. Ye verdat, que a presencia d’istas especies causa baixas a o bestiar y que as indemnizacions no compensan, porque una cantidat economica nunca no compensa quan se tracta de substituir a animals que ya yeran criaus y acostumbraus.

Manimenos, tamién ye verdat que os pastors siempre han conviviu con a fauna silvestre y han buscau ferramientas ta protecher-se d’ella. Me lo diciba, poco tiempo dimpués d’aquella charrada con o mesache d’os onsos y os tiburons blancos, unatro ganadero, prou mayor, ista vez d’o Pireneu Aragonés, que aseguraba que o problema no yera l’onso, sino l’haber perdiu o costumbre d’estar con os animals en puerto, en cuenta de deixar-los solencos, de tener mostins que esfendesen a o rabanyo…

Os lupos enristen a o bestiar, sí. Pero tamién aduyan a regular as poblacions d’atras especies de l’ecosistema, y, en regular a istas, reducen a incidencia de bellas malotías d’as qualas ditas especies son reservorios y que afectan a la ganadería como, por eixemplo, a tuberculosis. A fauna salvachina ye astí, a cosa ye, ya que i ye, por qué no quitar beneficio d’ella?

[cml_meya_alt itz='1061']PE_DESCAOUS_1[/cml_meya_alt]

Ye o caso d’o queso Pé Descaous (Piet descalzo, nombre con o qual s’apoda a l’onso en a zona de Béarn), d’o Pirineo Francés, caracteristico porque leva sellau un macelo d’onso. A iniciativa de comercializar iste queso naixió d’a union d’un grupo de ganaders (Les Bergers du Haut Béarn), una asociación d’esfensa de l’onso pardo (FIEP Groupe Ours Pyrénées) y a ONG conservacionista WWF Francia, con l’obchectivo de lanzar o mensache de que “si desapareixen os pastors, desapareixerá l’onso”.

Y o mensache cala entre turistas y locals, que compran o queso porque comprenden que protecher a l’onso ye protecher a biodiversidat d’a zona, ya que l’onso ye una “especie batiauguas”, isto ye, en protecher-la, se proteche de forma indirecta a muitas atras especies que forman parte d’o suyo habitat, y por tanto, se conserva ixe paisache; y que ta conservar a l’onso y a o paisache, amenesten debant de tot mantener a ganadería.

A presencia d’o lupo ye resultando polemica no solo que en Cantabria, sino tamién en Castiella y Leyón y Galicia. Manimenos, entre tanta batida amaneixen experiencias positivas como la d’a ganadería ecolochica gallega Casa Grande Xanceda, an que decidioron meter fin a las enrestidas d’o lupo con somers y mostins, dau que os somers detectan a presencia d’istes y meten en alerta a os mostins, que protechen a o bestiar.

En ista torre transforman ells mesmos a suya leit en queso y yogurs, y fan servir como reclamo publicitario a suya esfensa en a protección d’o meyo ambient por meyo d’iniciativas como conservar una especie en periglo d’extinción, como o somero, una raza tamién en periglo, como ye o mostín, y o saber convivir con o lupo, tres razons que convencen a os suyos clients, caracterizaus, mas que mas, por estar concienciaus con a ecolochía.

Por tanto, ye necesario que a sociedat urbana escuite a la rural y s’amane a os espantos d’ista ent’a fauna silvestre. Pero tamién ye necesario entender que esfender a figura d’o lupo ye esfender a o ganadero, a tantas atras especies y un paisache. En un sistema que esfiende cada vez mas a ganadería intensiva, ye crucial saber quitar-le o maximo partiu a o meyo y entender que a fauna ye o millor marketing.

Tamién ye necesario mantener as aduyas a la ganadería, pero a cambeo de protección y vichilancia d’os rabanyos, amás de empentar a ran oficial a valorización d’aquells productos elaboraus en zonas con presencia d’especies de fauna salvachina, trucando lo ficacio d’a población sobre a importancia d’emparar bellas actividatz socioeconomicas ta conservar o paisache local.

En resumen, fuigamos d’o negro, estando conscients de que mica no ye blanco, pero quitando o maximo partiu a o griso ta que quan i plegue o lupo, en cuentas de pretar a correr, tiengamos una sincusa ta continar.

Ser muller rural y sobrevivir en a preba

Articlo publicau o 26 de noviembre de 2015 en El diario.es Cantabria.

Son as 5.00 quan sona o rebel. Se desayuna y, con a radio de fundo, se mete a ropa ta ir a treballar. S’empecipia a muyir a las 6.00, pero antes cal mover a las vacas ta que vaigan t’a sala. No’n son guaires, pero as instalacions son viellas y les cuesta dentrar-ie. Quan i remata torna ta casa, dispierta a os críos, les da o desayuno, los viste y los leva t’a escuela. Alavez torna t’a torre… a continar treballando. Dica que se fa de meyodías, que cal parar a chenta, va a buscar a os suyos fillos, los torna a levar t’o colechio, se tornan a muyir as vacas de tardes, y, en acabar, tornar a por os ninos ta levar-los ta casa y estar con ells, dica que s’agotan y aconsigue que s’aduerman. De cabo ta quan se piensa que le fería goyo cambiar de vida, adedicar-se a unatro treballo, menos esclau y que sía mas suyo.

A protagonista d’ista historia no tiene un nombre, sino que en tiene muitos, porque no ye una sola muller, sino que ye a rutina de muitas mullers que treballan en o campo, como as suyas parellas, pero que no gozan d’as mesmas oportunidatz que ells. En Espanya, manimenos a importancia d’o treballo d’as mullers en as explotacions agrarias, o 67,31% d’os titulars d’as mesmas son hombres, mientres que as mullers apareixen cheneralment como conyuches en a categoría de “aduya familiar”, con a desigualdat que ixo embreca.

Ta cambiar ista situación, en 2011 s’aprebó a Lei de Titularidat Compartida, con l’obchectivo de visibilizar o treballo d’as mullers en o campo y amillorar a participación d’istas en as organizacions. Amás, a titularidat compartida suposa l’administración, representación y responsabilidat sobre a explotación entre totz dos titulars, o reparto de rendimientos a o 50%, a consideración de totz dos titulars como beneficiarios directos d’as aduyas y subvencions d’as qualas sía obchecto a explotación y a cotización en a Seguranza Social por parte de totz dos miembros. Manimenos, seguntes datos d’o Ministerio d’Agricultura, Alimentación y Meyo Ambient, a calendata de 25 de chunio de 2015 i heba rechistradas en titularidat compartida solo que 136 explotacions.

As mullers represientan o 48% d’a población rural y son imprescindibles t’o desembolique sostenible d’os lugars, encara que a falta d’oportunidatz y d’acceso en igualdat de condicions t’a propiedat d’a tierra, a un emplego u a puestos de toma de decisions suposa que muitas mullers haigan d’abandonar as zonas rurals ta buscar millors condicions de vida en a ciudat. Son as mullers qui fixan población en o meyo rural y le dan continación, y si ellas se’n van, quí i queda?

No basta, alavez, con redactar leis que favoreixcan a visibilización d’a muller, sino que cal desembolicar ferramientas ta implantar-las con exito. Cal implicar a os achents locals en o desembolique d’actividatz que permitan que a sociedat rural pare cuenta de que sin mullers no i hai vida en os lugars. Cal entender que a desigualdat que sufren as mullers rurals ye tamién una forma de violencia de chenero.

Programa radiofonico especial de Mallata

Mallata participó o pasau sabado 8 de noviembre en a V edición d’a emisión especial de Radio Topo en luengas minoritarias d’Aragón, D’estrela a estrela, con iste programa realizau de propio t’a ocasión.

O programa, que dura 40 minutos, estió posible gracias a la colaboración de l’etnógrafo Félix A. Rivas, y tracta sobre a influencia d’o pastoralismo en a cultura popular aragonesa.

Asperamos que tos faiga goyo!

Ixa malotía cronica clamada despoblación rural

Articlo publicau en Arainfo o día 24 d’octubre de 2015.

Encara ye de nueitz, pero o gallo ya ha empecipiau a cantar. Leva toda la vida escuitando-lo -no a o mesmo, sino a toda la saga de gallos que han habitau o gallinero de casa dende que él naixió-, y agora, no lo suporta mas: día que canta o gallo ye día que sigue vivo. “Qualsiquier día le retuerzo lo cuello”, se piensa, pero sabe que seguirá amaneixendo, y que, en realidat, o lugar ye ya prou silencioso como ta rematar con o zaguer resquicio de vida que i queda. Le cuesta acceptar que os pocos que i quedaban s’haigan muerto, y encara siguen en o prau a caixa, a banqueta y a siella, agora estricallada, an que pasaban as tardes sin tartir, pero en companyía.

Lo triste d’ista historia ye que ye real, y lo pior, ye que ye una historia que se repite en muitos lugars, infectaus por o virus de l’exodo rural, ixa malotía cronica a la quala garra gubierno para cuenta, asperando, por o que pareix, a que un día o problema haiga desapareixiu, como por arte de machia. Pero lo nuestro meyo rural ye tant delicau que ya no i quedan bruixas ta fer conchuros que solucionen o problema, amas amas, si en bella cosa ye lider Aragón, ye en lugars abandonaus: en son tantos, que ni sisquiera se tiene datos oficials sobre quántos son, encara que se sabe que superan os docientos.

Si as autoridatz no meten remedio de forma immediata, ixa zifra no tardará en duplicar-se, y con cada lugar que se pierda, perderemos parte d’a nuestra cultura y un troz d’a historia, amás de tot o treballo que mientras cheneracions s’ha invertiu en construir un futuro. No somos conscients d’o papel que chuga o meyo rural en o mantenimiento d’o paisache y d’a biodiversidat. Remero un ganadero que me diciba “yo soi ganadero, sí, pero mas que mas soi chardinero d’o mont, y o mont ye de totz”. Luego no i habrá chardiners en os nuestros monts, y perderán l’aspecto que tienen hue. S’emplirán d’arbustos y matorrals, desapareixendo asabelas especies de flora y fauna, y no tendremos paisaches que admirar. Cal reconoixer o papel que chugan as mullers y hombres que habitan en o meyo rural, ixes heroes y heroinas que conservan unas valors que en as ciudatz s’han perdidas.

O medio rural ofreix muitismas oportunidatz, no siempre ligadas a la tierra, pero ye necesario que as administracions den igualdat d’oportunidatz a os habitants d’as zonas mas desfavoreixidas y, sobre tot, que les den voz y voto a la hora de desembolicar iniciativas que den vida a os lugars. A ormino, dende as urbes s’ixuplida que sin mundo rural, no i habría mundo urbano.

Mullers rurals d’o mundo, unitz-tos

Articlo publicau o 17 d’octubre de 2015 en Arainfo.

O pasau chueves 15 d’octubre, se celebró o día d’as mullers rurals, ixas treballadoras invisibles que alimentan o mundo. Manimenos, con tot y con o treballo y a responsabilidat que cargan a diario sobre os suyos hombros, y encara que represientan una quatrena parte d’o conchunto d’a población mundial, son as grans ixuplidadas. De feito, ni sisquiera en o suyo día aconsiguioron colar-se en as portiadas d’os periodicos ta recordar a o mundo que as suyas mans dan calor a o marguinau medio rural.

A verdat ye que me quedo sin sangre en a pocha cada vez que veigo o machismo cheneralizau d’a sociedat en a quala vivimos, y como lo patriarcau ye encara mas fuerte en l’ambito rural. Iste verano lo sufrié en as mías propias carnes, quan m’excluyoron d’un proceso de selección d’un emplego d’albeitar por o solo feito d’estar muller, asinas me lo fació saber a telefonista –que yera muller- “ye que queremos que sía hombre”, me dició, y me quedé chelada. Contino sin entender qué extranya relación i hai entre o cromosoma Y y dar asistencia veterinaria en una grancha de gallinas. Pero por desgracia, ye una cosa cheneralizada. Siempre pensamos en hombres quan pensamos en ganaders u en agricultors, y quan a prensa trepuza con una muller que se dedica a istas qustións, a entrevistan como si estasen debant d’un feito insolito que no se sabe quán tornará a repetir-se. L’asombro ye encara mas accentuau si a muller se dedica a la ganadería: como si una femina no podese quitar a pastorear a las ovellas u levar una explotación ganadera por o simple feito d’estar muller.

Manimenos, a ONU sinyala que en os países en vías de desembolique as mullers rurals represientan o 43% d’a man d’obra agricola y producen a mayor parte d’os alimentos disponibles. Amás, cal sinyalar que o 76% d’a población mundial que se troba en situación d’extrema pobreza vive en zonas rurals. Si todas ixas mullers s’unisen ta plantar cara a las inchusticias que padeixen, si decidisen declarar-se en vada, y no tenésenos mica ta minchar, alavez, o mundo veyería que no somos brenca sin ellas, y que son muito mas presents d’o que dengún no prexina.

Cal un empoderamiento d’o medio rural, que dixe d’estar subordinau a las necesidatz urbanas, y que as decisions que le afectan, dixen d’emitir-las qui nunca no ha pisau o campo, dende uns estudietz muit pinchos y centricos, en ciudatz muit grans, dende an que, a penar d’as grans finestras, ni sisquiera s’intuyen os hortals, ni os tractors, ni se siente cantar a os gallos anunciando l’amaneixer. Pero ixe empoderamiento rural no será sin l’empoderamiento d’as mullers. Porque nusatras somos a sistole que fa latir a tierra.

Lupos y pastors

Iste texto de Félix Rivas estió publicau o 27 d’aviento de 1998 en “El Diario del AltoAragón”.

Encara que fa decenios que estió abatiu o zaguer d’os lupos de l’Alto Aragón, qualsiquier pastor que sienta charrar d’iste mitico animal remerará os espantos y temors que dispertaba dica fa pocos anyos entre os habitants d’o meyo rural.

Ye bien sabiu de totz que, antes mas, os grans rabanyos d’ovellas d’o Pireneu iban siempre acompanyaus de quantos mastines, protechius por gruesos collars de claus, y quala unica función yera plantar cara a os lupos.

[cml_meya_alt itz='885']timber-wolves-907680_1280[/cml_meya_alt]

En a Sierra de Guara me contoron que a primers de sieglo yeran freqüents as enrestidas a o bestiar. Por o que pareix, aprofitoron l’atardecer ta salir por os camins y, con os suyos aullius, se chuntaban ta fer un chicot grupo. Si o suyo obchectivo yera un rabanyo d’ovellas podeba ocurrir como en un corral d’o lugar, agora deshabitau de Santo Pelegrín, en o qual dentró a lupada y acabó con tot o bestiar. Pero a temor yera muita mayor si o menazau yera bell caminant solitario, como aquell que se dirichiba enta Eripol y en os pinars d’Asque habió de puyar a un arbol y asperar con paciencia. Ista temor yera segurament l’orichen d’a creyencia seguntes a quala, si en ir caminando se te desligaban as alpargatas de minyón, quereba dicir que os lupos te yeran acazando y lo millor yera buscar un arbol bien alto ta refuchiar-se entre as suyas ramas.

Hue, manimenos, encara que os lupos d’o norte d’a meseta castellana no pleguen, por agora, dica as nuestras tierras, a suya leyenda sigue viva entre os pastors altoaragoneses. Ya no se i veyen lupos, pero atras fieras similars continan recorrendo os nuestros monts como aquella que, fa uns pocos anyos causaba estragos entre os rabanyos d’as sierras que se troban a caballo entre o Viello Aragón y as Altas Cinco Villas. Tal como me lo describioron, teneba a cabeza mas prolargada que a d’un lupo, pero pareixeba una “mezcla rara, ni can ni lupo, como si l’hesen traito de difuera”.

[cml_meya_alt itz='887']pyrenees-617620_1280[/cml_meya_alt]

Pero deixando a un costau as fieras no identificables, o periglo t’os ganaders de hue no son ya os lupos sino os suyos parients lexans os cans asilvestraus que forman bandadas dimpués d’estar abandonaus por os suyos duenyos. En qualsiquier parte se pueden sentir historias d’ataques a o bestiar. Un pastor me contaba o caso d’una paridera en Santalecina en a quala dentró una manada d’istes cans y acaboron con mas de docientas ovellas. Mesmo muit amán d’a Pardina d’Ayés, chunto a Rapún, podié acompanyar a dos pastors d’o lugar d’Ara mientres acazaban a tres cans que ixa mesma nueit heban matau y feriu a quantas ovellas d’o suyo rabanyo.

En a construcción de muitos d’os antigos corrales se teneba en cuenta a presencia d’os lupos y, en a parte superior d’as suyas fronteras, se colocaban ramas y grans piedras u zaborras, ta impedir a dentrada d’alimanyas a o suyo interior. Hue en día, manimenos, o problema d’os cans asilvestraus puede tornar-se especialment grieu con a difusión d’un moderno tipo d’aprisco denominau pastor electrico (encara que en Ribagorza le claman chulet, igual que a aquell zagal que serviba d’aprendiz en os antigos grupos pastorils y que en a resta de l’Alto Aragón yera conoixiu como repatán u rabadán) y que consiste en un encletau de meya altura formau por un ret entre o qual discurren uns finos cables connectaus a una simpla batería d’auto.

Oportunidatz, aventallas y retos d’a producción de leit ecolochica

[cml_meya_alt itz='874']cows-73371_1280[/cml_meya_alt]

En os zaguers meses se ye charrando muito d’a crisi que ye travesando o sector lacteo. A desaparición d’as condutas lacteas ha meso en periglo a estabilidat de cientos d’explotacions familiars que se veyen condenadas a abandonar a suya forma de vida. Manimenos, no tot ye perdiu, un cambeo en o modelo de producción puede estar una oportunidat ta diferenciar-se d’a resta y dar valor adhibida a o producto.

Amás, cada vez mas chent ye concienciada sobre l’orichen d’os alimentos que consume, especialment con a presencia de transchenicos, l’emplego de quimicos de sintesis y o buenpasar animal. Ye por isto que en os zaguers anyos ha aumentau a venda de productos ecolochicos.

Oportunidatz y avantallas d’a ganadería de leit ecolochica

  • A producción animal ecolochica chira arredol d’una alimentación sobre a base de pastos y recursos forrajeros propios: a o menos un 50% d’os alimentos han de proceder d’a propia explotación, y mas d’o 60% d’a materia seca d’a ración diaria ha d’estar constituida por forraches. Amás, a estabulación ye acotolada a periodos climatolochicos adversos, por o qual se fa una utilización maxima d’os pastos. Tamién cal destacar que no ye permitiu l’emplego d’organismos modificaus cheneticament y que l’alimentación d’os terneros ha d’estar con leit materna a o menos mientras os tres primers meses de vida.
  • Iste tipo de producción constituye una alternativa t’as zonas cheograficas desfavorecidas, en aprofitar a o maximo os recursos propios y no depender d’insumos externos.
  • A ganadería ecolochica s’adapta a las creixents exichencias meyoambientals y, en estar limitada la carga ganadera, se reduz a problematica ligada a la chestión de residuos.
  • Tal como s’ha indicau anteriorment, a producción de leit ecolochica suposa una diferenciación en os mercaus y da una valor adhibida a la leit y a os suyos productos derivaus.

Retos d’a producción láctea ecolochica

  • Se tracta d’un sistema de producción diferent d’o convencional, por o qual puede costar adaptar-se a o cambeo en a forma de treballar, prencipalment en materia de sanidat, ya que ye restrinchiu l’uso de tractamientos convencionals a un maximo de 3 tractamientos por vaca y anyo (duplicandose, amás, o tiempo d’aspera d’as medecinas) y se prioriza l’aplicación de metodos alternativos como a fitoterapia u a homeopatía. Tampoco no ye permitiu o tractamiento sistematico preventivo con productos convencionals. Istes cambeos en o maneo sanitario, sumaus a os cambeos en l’alimentación, exichen a o productor aquirir nuevas conoixencias y un cambeo de mentalidat y de rutinas.
  • Ye un tipo de ganadería muit ligada a la tierra, por o qual, en qualques casos, a falta de terreno y l’atomización d’as parcelas puede dificultar a o productor l’aumento y/u a concentración d’a base territorial d’a explotación necesaria ta achustar-se a la baixa densidat ganadera permitida.
  • Unatro d’os retos ye desacostumbrar a o consumidor a la homochenidat d’o producto a la quala ye acostumbrau, ya que en estar l’alimentación muit ligada a la disponibilidat de pasto, a producción lactea ye mayor en os meses de primavera-verano y caye d’agüerro-hibierno. Tamién varea la cantidat de grasa en a mesma.

Ta mas información a o respecto, resulta interesant a lectura d’o manual practico Recomendacions t’a millora d’a calidat d’a leit ecolochica d’o Centro d’Investigación y Formación Agrarias de Cantabria, disponible en iste enlaz.

Curso online de valdes sobre Sobiranía Alimentaria

[cml_meya_alt itz='785']BANNER[/cml_meya_alt]

Construindo Sobiranía Alimentaria en Euskal Herria ye un curso online dirichiu a todas aquellas personas intresadas y embrecadas en a definición y construcción colectiva de nuevos modelos de vida, nuevas formas de relación (campo-ciudat, personas productoras y consumidoras, hombres y mullers), d’organización d’os sistemas alimentarios locals y globals, d’interacción con o meyo natural, d’exercicio d’os dreitos; tot ixo, tenendo como base t’a resistencia y as alternativas a propuesta d’a Sobiranía Alimentaria d’a Vía Labradora, asinas como as reflexions, debatz y iniciativas que surten en Euskal Herria.
O curso será bilingüe (castellán-euskera) y consta de 5 modulos (agroecolochía, biens comuns, feminismos, economía solidaria, politicas publicas), con una dedicación estimada de 50h. A la fin d’o curso se dará un certificau acreditativo a las personas matriculadas que cumplan os criterios minimos de participación.

O Espacio de Soberanía Alimentaria de Euskal Herria, constituyíu por as organziacions Bizilur, EHNE-Bizkaia, Emaús Fundación Social, Mundubat y VSF-Justicia Alimentaria Global, ye qui organiza iste curso.

Ta inscribir-te-ie, plena ista fuella d’inscripción y ninvia-la a online.koordinazioa@emaus.com.

Mas información elikaherria.eus