III Foro por a sostenibilidat d’o Pireneu

Os días 4 y 5 d’octubre se celebrará en Sallent de Galligo (Uesca) a tercera edición d’o Foro por a sostenibilidat d’o Pireneu, en o qual participará l’autora d’iste blog en o marco d’a mesa “Educación y futuro sostenibles pa guarenciar a calidat medioambiental d’o Pireneu” con a charrada “Os blogs como ferramienta p’a educación ambiental”. En a mesma mesa participarán a investigadora d’o CITA Isabel Casasús charrando de “Bases tecnicas t’o maneo d’os pastos en a estación d’esquí de Pandicosa” y Carlos Buj, miembro d’o Foro de Turismo Responsable con a ponencia “Viache ent’a sostenibilidat, y agora qué?”.

En o foro tamién participarán Jesús Garzón Heydt de l’Asociación Trashumancia y Naturaleza, con a conferencia inaugural “A importancia d’a ganadería extensiva en o medio rural”; Mario Buisán d’ASAPI y Juan Antonio Gil d’a FCQ presentando o prochecto “Sobrarbe autoctono y sostenible”; Francisco Burillo, catedratico de Prehistoria en a Universidat de Zaragoza, que charrará d’a “Serranía Celtiberica” y Ana Hernández con a sesión didactica “Pasos clau pa convertir a tuya ideya de negocio en un prochecto viable” entre muitos atros que podetz veyer aquí.

A dentrada a o Foro ye libre, previa confirmación d’asistencia ninviando un email a cultura@aytosallent.es u clamando a o telefono 974 488 055.

A ganadería extensiva aduya a atenuar o cambeo climatico

A ganadería extensiva dispersa as simients d’as plantas d’as qualas s’alimenta, de vez que enriqueix a tierra repartindo lo fiemo por toda l’aria por a quala se mueven os animals, fendo crexer asinas a capacidat d’a tierra pa proporcionar alimento a las plantas. Amás, iste efecto fa puyar l’asimilación de CO2. Seguntes qualques estudios, si se recuperasen os rans de materia organica existents antes que no se desembolicase l’agricultura industrial, se capturaría entre o 30 y o 40% de l’exceso actual de CO2.

Transuancia

Cada ovella transuant treslada diariament unas 5.000 simients y fema o terreno con mas de 3 kilos de fiemo.

Monts de socios pa recuperar arias forestals abandonadas

Articlo orichinal publicau en anglés l’1 de setiembre de 2016 en o blog d’o prochecto SIMRA (Innovación Social en Arias Rurals Marguinals).

Estió entre 1855 y 1924 quan o Estau espanyol expropió y subastó os biens que perteneixeban a la Ilesia Catolica y a las ordens relichiosas, asinas como os yermos y as tierras comunals d’os municipios. O prencipal obchectivo d’istas desamortizacions yera aconseguir uns ingresos extraordinarios pa amortizar os titols de deuda publica que o Estau expediba pa financiar-se. Antes que isto no pasase, os propietarios de ditos biens gosaban pagar pocos u garra impuestos y con o cambeo de propiedat o Estau en aconseguiría mas y millors.

[cml_meya_alt itz='1486']Craba ramoneando.[/cml_meya_alt]
Craba ramoneando.

Muitas d’istas tierras expropiadas no yeran una buena inversión pa potencials compradors, dau que a suya rentabilidat economica iba a estar tasa. Manimenos, yeran esencials p’a supervivencia d’os lugars mas cercanos, ya que os suyos vecins siempre los heban feito servir pa que o bestiar pastase, p’aconseguir fusta y lenya, etc… Isto ye, a suya virolla (carne, leit y miel), as suyas ropas (lana, piels y cuero), a suya prencipal fuent d’enerchía (lenya y carbón) y l’acceso a materias primas basicas p’a construcción (fusta y piedra) yeran menazaus en un sistema rural eminentment  agropecuario.

Ye por ixo, que os vecins, temendo perder o suyo modo de vida, decidioron unir-se y reunir prous diners como pa poder acceder a las subastas y adquirir as tierras que sosteneban o suyo modo de vida. Istas iniciativas estioron muit comunas en diferents puestos d’Espanya y podrían denominar-se Monts de Socios, como resumen d’os diferents nombres locals: Mont d’a Sociedat de Vecins, Monts d’o Común, Sociedat d’o Mont, Sociedat de Yermos, etc…

Con o paso d’os anyos, muitas arias rurals han caito en l’abandono, incluindo lugars y a suya redolada, mesmo vals enteras. Con l’obchectivo de recuperar y empentar os monts de socios, y tamién de contribuir a la diversificación economica, modernización y millora d’a calidat de vida en o medio rural, l’Asociación Forestal de Soria ha desembolicau o prochecto Montes de Socios, financiau por FEADER y o Ministerio d’Agricultura, Alimentación y Medio Ambient (MAGRAMA).

P’aconseguir iste proposito, s’han marcau tres grans obchectivos: Dar a conoixer os Monts de Socios; desembolicar eixemplos demostrativos de renovación d’os monts de socios a traviés d’a constitución de Chuntas Chestoras; y o desembolique d’un plan de formación en as localidatz afectadas p’aconseguir a implicación d’os conduenyos.

Gracias a l’Asociación Forestal de Soria, a Lei Basica de Monts 43/2003 estió modificada pa permitir que as Chuntas Chestoras se fesen cargo d’os monts sin que se fese imprescindible a participación y localización de totz os fereus. Iste cambeo ha favoreixiu a creyación de muitas Chuntas Chestoras a lo largo d’un numero creixent de provincias.

D’alcuerdo con os investigadors, en Espanya i hai a o menos 1.500.000 hectarias de monts de socios y a mayoría se troban en zonas menazadas por a despoblación. Bi ha veces en as que pa innovar en arias rurals marguinals cal mirar-se a o pasau ta seguir abanzando ent’o futuro.

Mas información en www.montesdesocios.es

Dia Internacional d’os Pueblos Indichenas

Os pueblos indichenas son aquells que preservan culturas tradicionals d’un territorio. A ormino, os pueblos indichenas constituyen una minoría dentro d’os estaus en os quals se troban. Tradicionalment, os pueblos indichenas u pueblos orichinarios, han feito un uso sostenible d’os recursos naturals d’o suyo arredol, conoixendo bien os ciclos d’a naturaleza y de totz os actors que fan parte de l’ecosistema, respectando-los y tenendo siempre en cuenta a las cheneracions futuras. Manimenos, a causa d’as influencias d’o sistema de consumo actual, muitos d’istes lugars son cambiando a suya forma de vida y perdendo una relación ancestral con a tierra y as suyas formas tradicionals de cautivar alimentos, criar animals, recolectar frutos y plantas, cazar y pescar.

O 23 d’aviento de 1994, l’Asambleya Cheneral d’as Nacions Unidas decidió que o Día Internacional d’as Poblacions Indichenas se celebre cada anyo o 9 d’agosto. En ixa calendata se conmemora o día en que o Grupo de Treballo sobre Poblacions Indichenas d’a Subcomisión de Prevención de Discriminacions y Protección a las Minorías celebró a suya primera trobada en 1992. Iste anyo, o Día Internacional d’os Pueblos Indichenas ye dedicau a o dreito a la educación.

Carta d’os ganaders d’ovino y caprino d’a Sierra Norte de Madrit

Att. Ilmo. Sr. Jaime González Taboada
Consellero Medio Ambient, Administración Local
y Ordinación d’o Territorio d’a Comunidat de Madrit
C/ Gran Vía, 3, 6ªplanta
28013 Madrit

En Buitrago de Lozoya, a 1 d’agosto de 2016.

Estimau Consellero Sinyor Taboada,
Os abaixo sinyants, ganaders totz d’ovino y caprino en a redolada con presencia constatada de lupos, asinas como ganaders afíns y organizacions sensibles a ista problematica, le escribimos a present carta dende a posición d’indefensión que a politica ambiental en Espanya y mas concretament en a Comunidat de Madrit nos deixa debant d’a presencia d’iste depredador.
Como especie protechida que ye, entendemos que no puede haber un control cinechetico d’a especie, pero tamién asperamos dita comprensión dende l’Administración que vusté encabeza.

A tornada a iste territorio d’o lupo nos ha feito haber de cambiar de costumbres y maneos a ritmos acceleraus y con costes familiars (mas tiempo de dedicación a o bestiar embreca menos tiempo con as nuestras familias), economicos (adquisición, mantención y seguranzas de cans de treballo, asinas como d’atros materials ganaders adaptaus) y emocionals (nos obliga a vivir con espanto de qué nos trobaremos manyana u a la tornada de l’aturada pa minchar), que entendemos solament nusatros podemos conoixer y sentir. Manimenos, estando ista la nuestra realidat y ya que iste depredador con o qual convivimos a diario ye patrimonio de totz os ciudadans, entendemos que a o menos i hai bells matices administrativos que han d’aduyar a paliar ista situación en a medida d’o posible.

Pasamos agora a reclamar o que vusté tanto ha publicau en os medios de comunicación, asinas como bella sucherencia que entendemos ye necesaria si queremos que a presencia d’o lupo sía compatible con a vida ligada a o campo, o suyo aprofitamiento y cudiau en os nuestros lugars.

Empecipiemos reclamando una lechislación compromesa a la hora d’a chestión d’o territorio, an os que vivimos d’ell no siamos invisibles y en o qual turismo y caza, actividatz ludicas todas ellas y que deterioran o medio ambient con a present lechislación no tiengan mas dreito que os que maniamos o territorio con o nuestro día a día de desbroce, mantenimiento de camins, retirada d’arbols caitos, trasmochos, mantenimiento de pastos de dient y siega y un largo etc. Reclamamos, de conchunta con totz os companyers ganaders de vacuno y equino, estar os que tiengamos un uso prioritario en a custodia d’os nuestros territorios.

Reclamamos que ya que agora hemos d’estar con os nuestros animals en o mont, se facilite a instalación u rehabilitación de cubillars no solament t’os animals, sino t’os ganaders que les acompanyamos y a estar posible con uns minimos de dignidat.

Exichimos una lechislación especifica pa os nuestros cans de treballo, que nos protecha debant d’incidents con turistas con os quals compartimos o territorio. Entendemos que ista lechislación ha de cubrir que vaigan sueltos, con carlancas y sin bozales por totz os nuestros municipios salvando o casco urbano. A iste respecto, entendemos que os costes de mantención, seguranzas y carlancas, han d’estar emparaus por a suya administración ya que pa poder protecher a os nuestros animals cal una gran inversión en istes cans y dau que o sector mantiene pres dende fa cinquanta anyos a encorporación en o nuestro día a día d’istes aliados, dispara os costes de producción en as zonas con presencia de lobo, deixando a las nuestras familias en posicions de desigualdat debant d’atras explotacions y entendemos que a nuestra labor de maneo d’o mont compensa ampliament a os costes que le puede suposar a la suya administración si nos veyemos abocaus a abandonar o nuestro treballo (cuadrillas de retens, bombers, incendios y reforestacions).

Reclamamos que ya que o lupo, asinas como atros animals d’a fauna silvestre tienen tamién costumbres carronyers, igual que permiten a os cazadors con animals sin o control sanitario que nos exichen a nusatros, podamos deixar os calavres d’aquells animals que se nos mueran en o campo, aduyando a paliar d’ista forma a necesidat d’atacar a os animals vivos. Y si a nusatros no nos lo permiten, exichimos que s’obligue a la retirada de nuestros amontes d’os calavres producius por a suya chestión cinegética, ya que entendemos que astí i hai mayor risgo sanitario que en a nuestra reclamación. En iste sentiu les solicitamos que i haiga un control en as cabezas de crabas montesas, que sin contar con a nuestra opinión, han introduciu en os nuestros monts obligando-nos no solament a competir por os pastos de verano, sino metendo en risgo a sanidat d’os nuestros animals. Adhibimos en iste sentiu a frachilidad d’os pastos alpinos d’istas sierras y que por tanto entre totz hemos de cudiar d’a suya no sobreexplotación.

Exichimos que se lechisle no solament sobre os danyos producius por os ataques d’o lupo, sino que se valore economicament feridas, abortos y estrés que reduz a productividat d’as nuestras explotacions. Entendemos que o lechislar solament sobre os animals muertos no cubre as exichencias economicas que pa nusatros suposa o convivir con iste depredador. Amás a percepción d’os danyos, ha d’estar con mayor achilidat.

Pa rematar, y dau que agora a chestión d’os nuestros territorios ha suposau una mayor carga ganadera en istos monts, le solicitamos que igual que en os anyos cinquanta s’expropio a propiedat d’os monts agora, a qui vivimos d’ells y los amenestemos, nos libere d’os pagos de pastos propiedat d’a Comunidat de Madrit. Entendemos que si no s’ha contau con nusatros pa intensificar ista carga ganadera, a o menos s’intente solucionar o problema que nos han chenerau istas politicas.

Atentament le saludamos y exichimos cumpla con os suyos compromisos y asinas lo feremos saber a la resta d’a sociedat con a publicación d’ista carta allá an se nos quiera sentir.

Antibioticos, cría de bestiar y cambeo climatico

Articlo publicau orichinalment o 18 de chulio de 2016 en o Blog de Red Remedia.

L’atro día leyé un articlo que fació que a mía ment se teletransportase t’un cado perdiu en as montanyas que me descubrió Luis. Luis ye, probablement, o zaguer pastor autentico que queda en os Pireneus. Camina d’aquí ent’allá, fendo una golladeta a las suyas crabas, a las suyas vacas, a las suyas yeguas, a las suyas ovellas… Y como que as ovellas no entienden de buegas, tamién s’encarga de controlar de cabo pa quan bell que atro rabanyo que s’escapa d’o pastor y d’os chendarmes. Mesmo quan desfallece bell montanyero, por astí amaneixe ell, pa fer-les mascar yerba de pedreguera y reponer-se d’a hipoglucemia.

Y no’n ye solo que por ixo, sino porque amas ye d’os pocos pastors que continan recurrindo a la conoixencia tradicional, a os sabers que l’amostró o suyo yayo, basaus en l’uso de plantas, p’aprevenir as malotías d’o suyo bestiar, curar-les as feridas y as infeccions, facilitar que s’amarezcan…

Manimenos, Luis ye un bicho raro en periglo d’extinción. Ya no i quedan quasi pastors, y os pocos que en quedan, fa tiempo que cambioron l’olio de chinebro por a enrofloxacina. “Ye que tenemos 2000 ovellas en a finca, y 1000 son parindo. No nos la podemos chugar” me diz Miguel, un extremenyo enamorau d’as suyas ovellas y as suyas someras que tamién ye un bicho raro, porque os chovens que deciden estar ganaders tamién son, a día de hue, sers dignos d’estudeo.

Y claro, en realidat, o problema no ye que i haiga pocos pastors, sino que o problema ye que agora pa salir entabant has de tener 2000 ovellas y fer mil papels; cal dar a os animals un determinau pienso, porque sino no engrasan igual y alavez no se venden igual; cal concentrar os partos y tener tres parideras en dos anyos… Y con tanto cordero chunto, a la fin as diarreras van que vuelan y a sola solución acaba estando recurrir a antibioticos y antiparasitarios.

O caso ye, que tot isto vinió a la mía cabeza porque yo me facié alcordanza de Luis, y m’alcordé de Luis porque priva os antibioticos y l’articlo que yo leyeba tractaba sobre un estudeo que heba contrimostrau que l’uso sistematico d’antibioticos en ganadería no solo creya resistencias, sino que tamién fa puyar a emisión de gases d’efecto hibernadero. Ta contrimostrar-lo, investigadors d’as Universidatz de Colorado y Helsinki administroron un antibitico d’amplo espectro y d’uso común a un grupo de vacas con l’obchectivo de seguir o recorriu de l’antibiotico dende a suya administración en l’animal. O que descubrioron estió que os residuos de l’antibiotico repuyaus en as feces, alteraban a microbiota d’o sistema dichestivo d’os escarabachos piloters, coleopteros esencials pa completar o ciclo d’o carbono y p’amillorar a fertilidat d’os insectos, asinas como pa combatir qualques plagas.

D’atra man, tamién observoron que con l’antibiótico as vacas desprendeban 1,8 veces mas metano (gas d’efecto hibernadero) en as feces. Amás, en una entrevista realizada por a BBC a Tobin Hammer, un d’os responsables d’o estudeo, iste aseguraba que “ye probable que os antibioticos puyen tamién os rans de metano eructau”, que ye a forma prencipal por a quala os remugants eliminan o metano, manimenos, no podioron medir-lo en o suyo estudeo.

[cml_meya_alt itz='1442']vaca bc3[/cml_meya_alt]

A noticia d’a BBC concluiba asegurando que iste feito suposaba un trucazo pa os ganaders, y yo pensaba en Luis, y en Miguel, y en Antonio… Y en tantos y tantos ganaders que administran antibioticos porque solament asinas pueden aconseguir o ran de producción que les exiche o mercau ta poder abastecer-se de toda a cantidat demandada de productos d’orichen animal. Y en realidat, me pensaba yo con a mía ment refuchiada en as montanyas, habría d’estar un truco pa os consumidors, y istes habrían d’estar conscients de l’impacto ambiental d’a virolla, pero ixo, millor, tos lo conto unatro día.

A lana, a ovella ansotana y o P.N. d’as Vals Occidentals

Con motivo d’o Día Europeu d’os Parques, o proximo domingo 29 se van a realizar diversas actividatz en distintos Parques Naturals aragoneses de conchunta con productors locals baixo o lema “O Gusto d’a Naturaleza”.

En o Parque Natural d’as Vals Occidentals, an que a ganadería ha feito forma mientras sieglos a o paisache, chugando un important papel en a supervivencia de quantas especies de flora y fauna, y de l’arraigada cultura local, estando fundamental t’a confección d’o conoixiu trache ansotano.

Read more