Economía solidaria ta un buen vivir en o medio rural aragonés

En Aragón, somos vivindo istes zaguers anyos un afortunau despegue d’a Economía Social y Solidaria (ESS) d’o qual una buena preba ye a recient setena edición d’a Feria d’o Mercau Social d’Aragón. Iste desembolique manimenos se ye centrando en a propia ciudat de Zaragoza, conseqüencia d’a singular disposición d’o territorio aragonés con un extenso medio rural de baixa densidat de población que rodea a gran macrocefalia d’a suya capital.
No cal insistir guaire en as posibilidatz que ofreix a ESS a partir d’a mesa en practica d’os suyos seis prencipios fundacionals: a equidat, o treballo, a sostenibilidat ambiental, a cooperación, l’ausencia de fins lucrativos, y o suyo compromis con l’entorno. Ista traza mas democratica y sostenible de realizar una actividat economica leva anyos implantando-se dillá d’o nuclio urbano de Zaragoza capital. Van puyando china chana as entidatz que practican a ESS en o medio rural y que treballan en ret compartindo obchectivos y formas de fer con atras entidatz que fan parte de REAS Aragón u d’o Mercau Social d’Aragón. Pero amás son numerosos os prochectos productivos y economicos, muitos d’ells lideraus por mullers que, en o medio rural aragonés, responden por un regular a os prencipios d’a ESS sin estar-ne conscients u sin haber-se uniu encara a iste incipent ret. Y ye gracias a istos prochectos que muitas zonas rurals d’Aragón son dispertando a la esperanza de creyar dende o propio territorio un millor futuro t’os suyos propios lugars, una actividat economica t’o buen vivir de toda la comunidat.

Cal, por tanto, que integrants d’a ESS, personas cercanas a ella y atras que, sin haber-lo encara verbalizau, comparten con ella medios y fins, todas ellas habitants d’os lugars d’Aragón, nos metamos a treballar de conchunta ta favoreixer a conoixencia d’a ESS como una vía d’acceso a l’actividat economica que chenera importants beneficios socials dende y t’o medio rural, ta enchegar ferramientas d’emparo, ta establir mecanismos d’acompanyamiento a personas que miran d’emprender colectiva y socialment…, talment mesmo ta demandar a l’administración autonomica u comarcal un esfuerzo ta enchegar un prochecto equivalent a l’Emprendes de Zaragoza pero dirichiu a o medio rural.
Un primer trango podría estar visibilizar qualques prochectos locals que son dispertando grans ilusions: La Sazón en l’Alto Aragón, Chicolates Isabel en Alcorisa, CERAI en diversas comarcas…, con totz ells y muitos atros se podrían establir retz formals y informals que prencipiarán a articular verdaderament o territorio rural aragonés. Unatra fuerte dificultat que caldrá encarar ye a poca conoixencia d’a ESS entre o colectivo d’os achents de desembolique local.
Toda ista situación nos ha levau a un chicot grupo de personas vinculadas a REAS Aragón, l’agroecolochía u a sobiranía alimentaria, qualques habitants de lugars y atras de Zaragoza pero muit ligadas a o medio rural, a prencipiar a trenar una iniciativa d’empente a la ESS en o meyo rural aragonés. Os nuestros primers pasos han estau compartir istas reflexions con atras personas d’o medio rural pus, dende o primer momento, o protagonismo d’iste empente ha d’estar exerciu por as propias personas que vivimos en os lugars.

Dende aquí s’ubre un largo y prometedor camín en o qual toda persona cercana a istos planteamientos trobará a millor acullida y a posibilidat de treballar en colectivo ta meter en o centro d’a economía a las personas, ta sostener una vida digna, ta cudiar y cudiar-nos, tamién en o medio rural aragonés. Si tiens interés en istas qüestions, quiers conoixer mas u podrías aduyar, no dubdes en meter-te en contacto con o nuestro grupo a traviés d’o correu aragonessrural@tutanota.com.
Queremos un buen vivir t’os nuestros lugars. Tu tamién?

Grupo d’empente d’a ESS en o medio rural aragonés

Feria d’o ganau de Biescas: una trobada con historia

Churras tensinas en a Feria d’Agüerro de Biescas.

Iste cabo de semana se celebra en Biescas a tradicional Feria d’Agüerro, una d’as prencipals ferias de bestiar d’Aragón, que atraye, amás d’a muitas personas d’o sector, a un buen numero de turistas.

Encara que hue ye o sector servicios a prencipal actividat en ista villa oscense, encara quedan ecos d’aquella Biescas que se dedicaba a o cautivo d’a trunfa, a la ganadería y a l’artesanía. Una muestra d’ixo ye a embotada de pelaires con a quala encara se conoixe a os biesquenses, y que fa referencia a l’oficio artesanal que consistiba en preparar a lana que dimpués s’heba de teixir y a o que se dedicaban muitas personas d’o lugar.

Read more

Mensaches d’as piedras

Articlo publicau en a Revista Ronda Somontano o 14 d’octubre de 2016.

Diz que fa milars d’anyos que as chents que viviban en as marguins d’o Río Vero prencipioron a cautivar simients y a criar animals. Abandonoron o suyo nomadismo, dependient d’os ciclos d’a fauna salvachina y a estacionalidat d’as plantas, pa quedar-se aquí. Lo dicen as piedras que conforman as paretz d’as espelungas que, sobrevivindo a o tiempo, nos recontan historias de mullers y hombres que domesticaban remugants y que quedoron immortalizaus pa cutio con uns pigmentos minerals en as profundidatz d’o Somontano.

He de confesar que, encara que siempre he sabiu d’a existencia d’as pinturas rupestres d’o Parque Cultural d’o Río Vero, estió quan descubrié que un d’ixos abrigos plenos de dibuixos se deciba “O tozal de Mallata” y que en ixa Mallata s’heba immortalizau a chent levando con cuerdas a remugants, como imachen d’as primeras domesticacions, quan istas prencipioron a trucar-me l’atención y quan s’afincoron en a mía cabeza.

Diz Wikipedia que “una mallata ye una cabana u un estallo desalpartau d’as zonas pobladas, que sirve pa acubillar a o ganau y a os pastors contra l’orache y en as nueitz que calga que i pasen istes segundos, tot cosirando a os primers”. O feito de que en un puesto clamau asinas se troben refuchiadas as imachens d’as primeras personas que s’adedicoron a la cría de bestiar en a comarca, diz que, encara que haiga pasau milenios, os costumbres d’a zona no han cambiau dica fa poco.

Y ye que, ha estau en as zaguers decadas quan o censo d’ovellas y crabas ha prencipiau a baixar en o Somontano de Balbastro. No ye un feito isolau, o descenso d’a ganadería ye común a toda la Peninsula Iberica, que ye veyendo como los suyos ecosistemas, moldiaus por l’actividat ganadera dende que os nuestros antepasaus neoliticos decidioron d’asentar-se aquí, se van degradando. Cada vez son mas freqüents os incendios, porque bi ha menos animals controlando a vechetación, y tamién bi ha menos chent vivindo en os lugars. Manimenos, veyemos a ormino latas, plasticos, y mas vasuera que no fa parte d’o medio, que lo contamina, que lo degrada y que estricalla a maravilla natural que son o Río Vero y o suyo arredol.

Lo cierto ye que una atura a pensar-ie, y ye, como poco, machico, que ni os desastres naturals, ni, mas que mas, os humans, haigan feito desapareixer a historia pintada d’istas tierras. Diz que cal conservar-las y estudiar-las porque, amás d’historia, son obras d’arte, pero… Y si estasen bella cosa mas? Talment sigan un mensache que as chents d’antesmás nos ninvian pa que no oblidemos que cal respectar y admirar o medio en que vivimos, que ye do sale a nuestra virolla, que ye o nuestro refuchio, y que cal deixar a las cheneracions que vienen dezaga un Río Vero plen de vida y de belleza. Que lo solo que puede quedar-ie, son pigmentos minerals que emanan d’a tierra.

Cría de bestiar extensiva y prevención d’incendios

A ganadería extensiva ye a ferramienta mas efectiva de prevención d’incendios, ya que controla a vechetación a tres alturas diferents (arboria, matorral y pasto). D’ista forma, chenera una discontinidat d’o combustible, en variar a cantidat y estructura de material vechetal disponible, y dificulta a propagación d’as flamas a traviés d’a vechetación.

O pastoreo esbroza o mont de forma natural, eliminando masa vechetal a coste nulo y creyando un paisache heterochenio que impide a propagación d’as flamas.

A chent que se dedica a la ganadería desembolica una labor d’una valor incalculable, ya que amás d’aduyar a aprevenir incendios con o pastoreo, a suya presencia permite conservar infrastructuras vitals t’a prevención y extinción d’incendios como camins, puntos d’augua u casetas. Tamién facilitan labors de vichilancia d’o mont y sirven d’elemento disuasorio ta posibles incendiarios.

A ganadería extensiva contribuye a fixar población en as zonas rurals, estando un motor t’a economía local, dependient de cudiar y conservar os recursos naturals, bella cosa que, inevitablement, fa disminuir os incendios.

Europa diz no a o cautivo de nuevas variedatz de panizo transchenico

En o día d’ahiere, 6 d’octubre, o pleno d’o Parlamento Europeu votó por mayoría en contra d’o cautivo de dos nuevas variedatz de panizo transchenico d’as interpresas DuPont-Pioneer y Syngenta y a reautorización d’o panizo MON810 d’a interpresa Monsanto.

Ista noticia plega quan o sector ye tenendo serios problemas en Espanya por l’aparición d’una planta invasora clamada teosinte, que se troba en os campos de panizo y ye capaz d’intercambiar chens con o panizo modificau cheneticament. Por iste motivo, organizacions d’agricultors, consumidors y ecolochistas han solicitau a o Gobierno en funcions que no permita l’autorización de nuevas variedatz de panizo transchenico y que suspenda a comercialización de panizo modificau cheneticament. En parolas d’Andoni García Arriola, miembro d’a Coordinadera d’Organizacions d’Agricultors y Ganaders (COAG), “sería una irresponsabilidat permitir o cautivo de nuevos transchenicos en ista situación. Os panizos modificaus cheneticament que se quieren autorizar solament trayerán mas problemas a un sector que ya ye sufrindo por a presencia d’o teosinte”.

Amás, fa un anyo, 17 países y quatro rechions d’a Unión Europea prohibioron o cautivo de transchenicos en os suyos territorios, de vez que a superficie cautivada en toda a Peninsula Iberica s’ha visto disminuida en as zagueras campanyas. D’atra man, quantas interpresas retiroron os expedients d’autorización de nuevas variedatz modificadas cheneticament debant d’a evidencia d’o refuso que cheneran y a falta de mercau.

Blanca Ruibal, responsable de l’aria d’Agricultura y Alimentación d’Amigos d’a Tierra, asegura que existe “un grieu deficit democratico en a toma de decisions sobre transchenicos en a Unión Europea. A Comisión sigue presionando pa que se cautiven nuevos panizos transchenicos manimenos a opinión en contra d’a mayoría d’os Estaus Miembros y o Parlamento Europeu y a la falta de datos scientificos sobre a suya seguranza”.

Respective a la presencia de teosinte, l’Achencia Europea de Seguranza Alimentaria (EFSA por as suyas siglas en anglés) publicó recientment una opinión en a quala se subestiman os risgos que suposa a presencia d’iste pariente silvestre d’o panizo.

“Si no aturamos o cautivo de panizo transchenico nos podríanos trobar en un futuro cercano con supermalezas que dificultarían encara mas as labors d’os agricultors y podrían suponer un mayor uso de plaguicidas con nefastas conseqüencias pa o medio ambient y a salut d’as personas”, afirma Luís Ferreirim de Greenpeace.

Amigos d’a Tierra, Coordinadera d’Organizacions d’Agricultors y Ganaders (COAG), Confederación Estatal de Consumidors y Usuarios (CECU), Ecolochistas en Acción, Greenpeace, Plataforma Andalucía Libre de Transchenicos y Ret de Simients han solicitau que o Gobierno en funcions vote en contra d’a propuesta d’a Comisión Europea de reautorización d’o panizo transchenico MON810 y de l’autorización d’o panizo Bt11 de Syngenta y d’o 1507 de Dupont Pioneer, tal como recomendó ahiere o plenario d’o Parlamento Europeu.

Día mundial d’os animals

O Dia de l’Animal u Dia Mundial d’os Animals se celebra cada 4 d’octubre, en commemoración de santo Francisco d’Asís. En 1980 o papa Juan Pablo II, declaró a santo Francisco d’Asís patrono d’os animals y d’os ecolochistas.

Terra Madre

Iste texto será locutau o proximo domingo 2 d’octubre en El bosque Habitado de Radio 3, en o qual o Ret Chóven Iberico de Slow Food contará a suya experiencia por Terra Madre, una trobada con personas productoras, transformadoras, cocineras y consumidoras de tot lo mundo, organizau por Slow Food, movimiento internacional d’o que tamién se charrará en o programa.

Slow Food ye una flor que acaba de brotar pa anunciar a plegada d’a primavera. Una flor naixida d’una simient que depositó una ovella en o desierto de Gobi, y que una muller nomada, con mans repletas de vivencias, tresladó ista semana pasada dica Turín, pa que estase mimada por unas mans finas que esbriznan cada agüerro o zafrán a canto d’a Xiloca, y pa que nusotros podésenos leyer en os suyos petalos historias d’indichenas que luitan por que dengún no les rape o suyo mayor tesoro: as suyas simients. Historias, que remeran a cuentos, de chents que puyan cada verano t’os pastos alpinos acompanyando a unas crabas qualos chens no amagan a patent de garra laboratorio, sino que guardan en ells l’adaptación mientras sieglos a l’ecosistema que las vidó naixer, pa que podamos seguir desfrutando d’o queso que antes mas se forchaba en as mans d’o lolo de Heidi.
Relatos d’indios americans que luitan con os suyos arbols y os suyos hortals contra unas multinacionals que escupen a la tierra, provocando cancer en ninas que solament pediban descubrir a vida…
…Historias que son realidatz en periglo d’extinción, y que claman a os chovens d’o mundo a unir-se y luitar por conservar o que mas une: l’alimento.
Ye cierto que luitamos contra chigants, pero nusotras somos millons.

Chornada Practicas Agroganaderas Sostenibles

O martes 11 d’octubre se celebrará en L’Aínsa en horario de 10 a 14 horas l’actividat formativa “Practicas Agroganaderas Sostenibles”, que organiza l’Asociación de ganaders de Bovins de raza Pirinenca d’Aragón (ASAPI) y que ye financiada por o Fondo Europeu Agricola de Desembolique Rural (FEADER) y o Departamento de Desembolique Rural y Sostenibilidat d’o Gobierno d’Aragón.

A chornada ye orientada a ganaders y tecnicos y será impartida por as doctoras Lur Epelde, investigadora d’o Departamento de Conservación de Recursos Naturals en Neiker-Tecnalia y miembro d’o Grupo d’Ecolochía Microbiana de Suelos, y Nerea Mandaluniz, investigadora d’o Departamento de Producción Animal de Neiker-Tecnalia y coordinadora d’o prochecto LIFE REGEN FARMING.

A inscripción ye de baldes, previa solicitut ninviando un correu electronico a asapi@pirineos.com u trucando a o telefono 606 94 55 56 antes d’o 7 d’octubre indicando nombre, apellidos y D.N.I. As plazas son limitadas.