Innovando por a sostenibilidat d’ovinos y caprinos en o Mediterranio

D’o 3 a o 5 d’octubre de 2017 se celebró en Vitoria o Seminario d’o Ret Inter-rechional FAO-CIHEAM t’a Investigación y Desembolique d’Ovinos y Caprinos, titulau “Innovación t’a sostenibilidad en ovinos y caprinos”, organizau por o Instituto Agronomico Mediterranio de Zaragoza (IAMZ-CIHEAM), o Instituto d’Investigación y Desembolique Agrario d’o País Vasco (NEIKER-Tecnalia), o prochecto H2020 Innovación t’a producción sostenible d’ovinos y caprinos en Europa (iSAGE) y a Organización d’as Nacions Unidas ta l’Agricultura y l’Alimentación (FAO).

Foto de grupo d’os asistents a o Seminario.

O Seminario contó con l’asistencia d’investigadors, tecnicos de cooperativas y asociacions de productors, y atras personas vinculadas a o sector d’a producción de chicotz remugants, plegaus dende 14 países de l’arco Mediterranio. Entre os días 3 y 4 se compartioron distintas experiencias d’exito d’innovaciones ya adoptadas en os sectors ovino y caprino y desembolicadas en ecosistemas mediterranios con a finalidat de guarenciar a sostenibilidat d’iste tipo de ganadería. Manimenos, o prencipal afer pendient d’o sector en todas dos marguins d’o Mediterranio sigue estando a falta de relevo cheneracional.

Rabanyo de uellas de raza latxa d’o prochecto RegenFarming

O día 5 se visitó a Grancha Modelo d’Arkaute (Alaba). Entre a visita, os asistents a o seminario podioron conoixer de primera man dos d’os prochectos innovadors que s’heban presentau os días anteriors: RegenFarming y Life Seed Capital. O primer d’istes prochectos busca contrimostrar a viabilidat d’o pastoreo rechenerativo y os suyos efectos beneficiosos sobre a calidat d’a tierra y o medio ambient; mientres que o prochecto Life Seed Capital estudea as avantallas tecnico-economicas y medioambientals d’a utilización d’a torta de colza obtenida por medio de prensau en frío.

O Comité Scientifico d’o Seminario atorgó a Mariana Almeida, estudiant de doctorado d’a Universidat Tras-os-Montes e Alto Douro (Portugal), o premio a la millor presentación oral por a exposición d’o suyo treballo “Medición d’a temperatura d’o uello y o morro con termografía infrarroya ta evaluar estrés en ovellas mientras o esquirau y retalle d’unyetas; y o premio a o millor pster estió t’o treballo titulado “Innovacion y cooperación transfronteriza con a participación de multiples actors en os Pireneus Centrals ta amillorar a sostenibilidat d’as razas ovinas locals”, que replegó Enrique Fantova d’a Cooperativa Oviaragón-Grupo Pastores. Entre a Trobada, tamién s’homenacheó a Dunixi Gabiña por a suya faina empentando o ret entre os zaguers decenios.

Os resumens d’os treballos presentaus pueden consultar-se aquí.

Ret Inter-rechional FAO-CIHEAM ta Investigación y Desembolique en Ovinos y Caprinos naixió en l’anyo 79 gracias a un alcuerdo de cooperación entre o CIHEAM y a FAO y tiene como obchectivo o estudeo y a millora d’a producción ovina y caprina en a rechión mediterrania. Iste ret perteneixe a o Sistema Europeu de Retz d’Investigación en Agricultura, ESCORENA por as suyas siglas en anglés, y ye formada por o subret de nutrición y alimentación, y o subret de sistemas de producción.

Cuentacuentos d’o Pireneu

O proximo 8 de chulio se celebra en Susín (Alto Galligo, Uesca) o 9º Concurso pirenenco de narración oral, que organizan l’Asociación Mallau-Amigos de Susín y a Comarca de l’Alto Galligo, con a colaboración d’o Concello de Biescas y a Val d’Osau (Communauté de Communes).

Amás d’o Concurso de Cuentacuentos, bi habrá una visita a la exposición fotografica “L’Alto Galligo fa 90 anyos visto por Fritz Krüger” y o concierto d’os grupos Los de Laruntz y a Orquestina d’o Fabirol. 

O programa, as bases d’o concurso, a inscripción, etc… pueden consultar-se a la fin d’iste post.

Susín ye una aldea deshabitada en o Pireneu Aragonés perteneixient a o municipio de Biescas (Uesca) y que se mantiene en perfecto estau gracias a o treballo realizau por l’Asociación Mallau, Amigos de Susín. Ista asociación naixió en l’anyo 1999 ta guarenciar a conservación d’o legau arquitectonico, paisachistico y costumbrista de Susín y a suya chent, d’a suya historia y d’un modo de vida que radicaba en l’aprofitamiento d’o medio t’a suya supervivencia y creyatividat.

Programa

  • 16:30 h. Visita a la exposición fotografica “L’Alto Gállego fa 90 anyos visto por Fritz Krüger”
  • 17:00 h. Concierto con o grupo d’o Valle d’Ossau “Los de Laruntz”.
  • 18:30 h. Concurso de Cuentacuentos d’o Pirineo
  • 19:30 h. Concierto d’a Orquestina d’o Fabirol en esencia

Bases d’o concurso

  • Podrán participar todas as personas intresadas y centros educativos
  • Os cuentos u relatos serán escritos en castellán, aragonés, occitano u francés
  • A tematica habrá d’estar pirinenca, sobre temas d’antropolochía, etnografía, etnolingüística y cheografía.
  • A duración no podrá sobreixer os 10 menutos en a suya adaptación oral y scenica.
  • Se valorará l’autenticidat y significaus profundos relacionaus con o Pireneu, asinas como a suya forma expresiva y scenica
  • O churau será formau por personas vinculadas a o mundo d’a cultura y l’arte, representants politicos y asociacions.
  • O fallo quedará refleixau en acta dimpués de liberación d’os miembros d’o churau.

Inscripcions

  • Os treballos escritos serán inscritos a sobre cerrau contenendo: Nombre, apellius, entidat (centros educativos), domicilio y telefono de contacto. En l’exterior habrá d’indicar”Cuentacuentos d’o Pireneu, concurso pirenaico de narración oral, Susín 2017″.
  • Os escritos serán entregaus personalment u por correu postal con acuse de recibimiento a: Asociación Mallau C/Virchen de las Yeras, 2, 22663 Susín
  • O plazo d’inscripción finalizará o luns 3 de chulio

Premios

  • Lote de libros y accesit de participación

Aviso

  • L’Asociación se reserva o dreito de publicación d’as obras
  • A participación implica a conoixencia y acceptación d’as bases

Agroturismo, naturaleza y cultura en o Pireneu Aragonés

O Pireneu ye muito mas que no una cordillera. Dezaga d’as suyas montanyas s’amagan puestos unicos y chents que mantienen a cultura y tradición d’un territorio con muita historia. Ilesias romanicas, plantas con propiedatz medicinals, tradicions pastorils, producción artesanal, etc… Son beluns d’os secretos que se pueden descubrir dezaga d’os tresmils d’o Pireneu Aragonés.

Una d’as comarcas piriencas que millor ha sabiu preservar as suyas tradicions y a suya producción artesanal ye l’Alto Galligo. Manimenos, o turismo d’a zona se centra en o esquí y en a naturaleza, asinas que a gran mayoría d’os turistas que plegan a ista cantonada d’o Pireneu, marchan sin conoixer a verdadera esencia d’a zona: as suyas chents.

Iste cabo de semana estié guiando por ista marabillosa comarca a un grupo d’estudiants d’o curso de Marketing and Agribusiness Summer School organizau por o Instituto Agronomico Mediterranio de Zaragoza (IAMZ-CIHEAM) procedents d’EEUU, Dubai, India, Archentina y Turquía.

Prencipiemos descubrindo a naturaleza d’a Valle Tena, ascendendo a l’Ibón de Piedrafita. Por o camín nos aturemos en bellas plantas con intrés etnobotanico, y en plegar a l’ibón charramos de a fauna d’o puesto, de cómo se formo iste magnifico parache, qualques leyendas sobre as montanyas que nos rodiaban y faciemos un viache a o Neolitico entre os Tumulos, seis estructuras megaliticas que se troban en as proximidatz de l’Ibón. Nos quedemos con ganas d’ir ta l’Arco de Piedrafita, pero a calor yera insoportable y hebanos de guardar fuerzas ta tot o que encara nos asperaba….

En a visita a la bodega de Partcharán

Dende Piedrafita nos ne fuemos ta Tramacastiella de Tena, un beroyo lugar en a mesma Sierra d’a Partacua an que nos asperaba Toño, productor artesanal de licor d’aranyons. Produz 6 tipos diferents d’iste popular licor que comercializa baixo a marca Partcharán, un nombre que ya nos desvela muito sobre iste producto: Pacharán artesano d’a Partacua. Aprendiemos y desfrutamos muitismo con as suyas explicacions, a suya experiencia, tastando os suyos deliciosos licors d’aranyons y aplegando-nos d’as suyas ganas y o suyo entusiasmo.

Visitando a sala d’elaboración d’as Bieras Tensina

Contino, y sin mover-nos de Tramacastiella, visitemos a Daniel y Laura, productors d’a biera artesana Tensina. As suyas bieras Peña Roya y Peña Blanca fan referencia a dos montanyas d’a Valle Tena que, con os suyos nombres, ya nos indican a color de cadaguna d’ellas. A Peña Roya ye d’hordio, mientres que a Peña Blanca ye de trigo. Pero o que fa verdaderament especials a las bieras de Tensina no son ni os suyas nombres, ni as suyas colors, sino a suya augua, ya que l’augua de Tramacastiella de Tena, con el qual fan istas bieras, procede d’un manantial d’alta montanya situau a tasos 200 metros d’o lugar. Lo pasemos de bitibomba conoixendo de primera man o proceso d’elaboración artesanal de biera y, mas que mas, bebendo!.

Dimpués d’iste recibimiento por as chents d’a Valle Tena, no podebanos ir-nos sin gustar o plato mas tipico d’o lugar: as migas. Asinas que antes d’abandonar Tramacastiella, desfrutemos d’a gastronomía tensina en o Restaurant Casa Patro.

Con as vacas d’a familia Cazcarro, a primera ganadería ecolochica d’Aragón.

O domingo de maitíns nos yeran asperando en Orós Alto Javier, Úrbez, Guillén y Roberto pa presentar-nos a las suyas vacas. A ganadería d’a familia Cazcarro estió a primera -y dica fa poco tiempo a unica- ganadería d’Aragón con certificación ecolochica. Visitemos a suya torre, as suyas vacas, os suyos terneros, nos contoron cómo a suya ferma habió de cambiar de producir leit a producir carne con a dentrada d’Espanya en a Unión Europea, cómo ha cambiau a explotación en os zaguers decenios, cómo fan l’engorde, cómo y porqué fan venda directa d’os suyos productos… Ista familia tamién produz trunfas ecolochicas, asinas que tamién nos charroron d’a producción d’iste tuberculo y porqué han achugau por transformar o producto en trunfas fritas de bolsa ecolochicas (unas trunfas fritas que son riquismas y que podetz adquirir, igual como lo Partcharán, as bieras Tensina y o Queso Carlina d’o que tos charraré contino, en a Botiga de Pyrene, en a plaza d’o Concello de Biescas).

Quesos Carlina, elaboraus en o Vivero d’Interpresas Agroalimentarias de Biescas

Unatro prochecto en o qual tamien ye ficau Javier ye en a elaboración d’o queso Carlina, que se produz en o Vivero d’Interpresas Agroalimentarias d’Adecuara en Biescas. Iste Vivero ye un espacio publico compartiu de treballo, construiu con fondos Leader (aduyas de Desembolique Rural d’a Unión Europea) que conta en as suyas instalacions con distintas salas u obradores ta elaborar diferents productos agroalimentarios. O vivero ye dividiu en dos naves, una en Biescas (a que visitemos) y unatra en Chaca. O de Biescas cuenta con obrador de lácteos (y en ell se fa o queso Carlina), planta d’extracción y envasau de miel (an s’envasa, por eixemplo, a miel de l’Asociación de Productores Bresca, elaborada por tres chovens apicultors de l’Alto Gállego y a Jacetania), bodega ta vins y licors (an s’elabora o pacharán y licor de miel de Licores Libre, o vin de Bodegas Val Minuta y qualques productos de Cervezas Borda). En iste puesto Javier nos explicó como o Vivero ha facilitau a muitos productors prencipiar a suya actividat, ya que a inversión que en Espanya cal fer ta elaborar un producto artesano, asinas como a estricta lechislación, fan que en muitos casos sía inviable emprender en o sector agroalimentario. Amás, en ista comarca fronteriza con Francia, se fan mas patents as diferencias por lo que fa a normativa sanitaria con o país vecino, an son muito mas permisivos y menos exichents y os ganaders pueden elaborar o queso de traza tradicional en as suyas fermas sin haber de fer inversión en maquinaria.

Detalle d’a finestra d’a ermita de San Chuan de Busa

No podebanos ir-nos de l’Alto Galligo sin visitar o suyo arte romanico y a lo menos una d’as suyas ilesias d’a Ruta d’o Sarrablo, asinas que estiemos en a ermita de San Chuan de Busa, construida entre o 1060 y o 1070. Si o sabado viachabanos t’o Neolitico, con a visita a ista ermita no nos costó guaire imachinar-nos en a Edat Meya.

Y pa rematar, una visita a o Museo Ángel Orensanz y Artes de Serrablo, en Samianigo, ta conoixer o modo de vida dica fa no guaire en o Pireneu Aragonés, as suyas tradicions, y, mas que mas, as suyas chents. Ixas chents que nos han ubierto as suyas puertas y permitiu descubrir ixe Pireneu que no sale en as postals. Gracias!

Pedrón, mitico personache d’o Museu Ángel Orensanz y Artes de Sarrablo de Samianigo

Ye la leit!

O 1 de chunyo ye o día esleiu por a Organización d’as Nacions Unidas pa l’Agricultura y l’Alimentación (FAO) pa celebrar cada anyo o Día Mundial d’a Leit. Pa celebrar iste important día y recordar no solo que os beneficios d’iste alimento t’a nuestra salut y o nuestro medio rural, sino tamién os problemas y as dificultatz a las quals s’enfrentan as chicotas ganaderías y queserías, iste articlo traye un chicot resumen sobre as qualidatz d’a leit y a situación actual d’a producción, asinas como un recopilatorio d’os articlos relacionaus con a producción láctea publicaus en iste blog 🙂

A leit: l’alimento mas completo

A leit ye l’alimento mas completo que existe, poseye os tres prencipios immediatos, que son as proteínas, os lipidos y os glucidos y tamién tiene un alto conteniu en vitaminas A y D y en minerals como o calcio.

A leit de pasto: a millor

Cal destacar, que no ye igual a leit procedent de ganaderías intensivas, que no salen a o campo y s’alimentan en gran medida a pur de piensos, que a de ganaderías extensivas, an l’alimentación ye prencipalment a pur de piensos y forraches propios, ya que a leit de vacas alimentadas a pasto tiene un mayor conteniu d’aceto linoleico conjugado, un aceto graso esencial t’a salut, como contrimuestra iste estudeo realizau por o Centro d’Investigacions Agrarias de Mabegondo (CIAM, La Coruña).

A industria: a gran enemiga d’a producción

Manimenos os enormes beneficios d’a leit producida en sistemas extensivos, muit ligada a chicotas granchas familiars, a industria láctea ye acabando con iste sistema de producción, tirando os pres d’a leit y achugando por macroindustrias, como puetz leyer en iste articlo. Por unatro costau, consumir productos lácteos procedents de ganaderías familiars, aduya a fixar población en o meyo rural.

Articlos lácteos en Mallata.com

Puncha en o titol ta acceder a l’articlo

S.O.S. d’o sector lácteo

Mala leit

Oportunidatz, avantallas y retos d’a producción de leit ecolochica

Por qué en Espanya no pasa?

300.000 litros de leit a o día a la vasuera. Quiers saber por qué?

O secreto ye en o queso

Os cuernos d’a tudanca

Desmontamos un McDonalds?

Emparar a producción artesanal ye emparar a biodiversidat

O 80% d’as ganaderías lácteas con problemas se queda sin aduyas

En os territorios ocupaus por a vaca frisona

Prochecto Mallata

L’atro día, o mío amigo Nacho Pardinilla me descubrió ista marabillosa iniciativa que ha lanzau o Geoparque Sobrarbe-Pirineos y que han clamau “Prochecto Mallata”. O Geoparque busca personas voluntarias ta participar en a recuperación d’o patrimonio pastoril d’o Sobrarbe. Quieren recuperar “mallatas”, as chicotas edificacions tradicionals de pastors de cabanyera en os puertos de montanya. Istas casetas muit habituals antes mas, son sufrindo o paso d’o tiempo por o desuso. Por ixo buscan acometer a suya recuperación a traviés d’un treballo voluntario.
O prochecto se va a encetar con a recuperación d’a Mallata Carduso en a Montanya de Sesa-Plana Canal (Puertolas).

Dende o Geoparque afirman “que ye important divulgar y recuperar ista parte d’o patrimonio aragonés, que fa solo a o Parque Nacional d’Ordesa y As Tres Serols y o nuestro Geoparque y que corre o risgo de desapareixer”.

O prochecto se va a presentar o chueves 4 de Mayo a las 19:30 h. en a Sala de Geovisión d’a Torre Nordeste d’o Castillo d’Ainsa, y s’impartirá la charrada “Orichinalidat d’as Mallatas d’o Macizo d’As Tres Serols y o suyo entorno en relación con a ganadería trashuant”, por Luis Villar (investigador de l’Instituto Pirenaico d’Ecolochía y miembro d’a Comisión Scientifica Asesora d’o Geoparque de Sobrarbe-Perineus) y Federico Fillat (Instituto Pirenaico d’Ecolochía).

Ta mas información, puncha aquí.

Conferencia sobre ganaderia de montanya en Samianigo

O viernes 21 de abril a las 19.30h. l’investigador del CITA (Centro de Investigación y Tecnolochía Agroalimentaria d’o Gobierno d’Aragón) impartirá la conferencia “Ganadería de Montanya. Beneficio ambiental, economico y social” en a casa de cultura Antonio Durán Gudiol de Samianigo (Huesca). L’acto l’organizan Ecolochistas en Acción Huesca y Charramos, en colaboración con a Comarca de l’Alto Galligo y o Concello de Samianigo.

Luitemos por a Tierra!

Ista semana se celebra en tot lo mundo a Semana de la Luita Labradora por a Tierra dende que a Vía Labradora establise o 17 d’abril como o Día Internacional de la Luita Labradora: una chornada d’acción y movilización global, en memoria d’as 19 labradoras y labradors que o 17 d’abril de 1996 murioron asasinaus por a policía militar d’o estau de Pará (Brasil) mientres luitaban por l’acceso a la tierra y a la chusticia. Ista semana se quiere recordar a totz que i hai chent que muere por esfender a Tierra y que ye necesario que todas as personas s’impliquen en ista luita por a esfensa d’a planeta, de l’alimentación y, en definitiva, d’a humanidat y d’a ecolochía.

Ta celebrar la luita por a Tierra, se celebran numerosas actividatz por toda a cheografía. Contino podretz acceder a la programación en qualques zonas, (podetz adhibir en comentarios aquells links que i falten y s’adhibirán a o listau 😉 )

Charrando d’ovellas negras en ‘Hoy por hoy’

O pasau luns 17 d’abril Gemma Nierga entrevistó en directo en o programa Hoy por hoy d’a Cadena SER a Lucía López Marco, autora d’iste blog. Puetz escuitar l’audio completo punchando aquí, y leyer a dentrada publicada sobre a entrevista en a web d’a Cadena SER aquí. Si quiers descubrir mas cosetas sobre as ovellas negras, no te puetz perder iste post ?