O sabado 2 d’aviento, Mallata participó con un programa especial en a emisión ininterrumpida en linguas minoritarias de Aragón “D’estrela a estrela” que por seteno anyo consecutiu organiza Radio Topo. En o programa contemos con a participación d’Anchel Reyes, que nos dio a conoixer o proyecto “Empenta Artieda”; Félix Rivas, que presentó RuralESS; Chusé Aliaga, Manel y Juan nos charroron de Ruralgtb+, y Anna Gomar d’a iniciativa Esquellana. O programa estió posible graciás a la colaboración d’El Guindilla y se puede ascuitar a traviés d’iste enlaz:
Luziaadmin
II Fiesta d’a lana en Vielha
D’o 7 a o 9 d’abiento se celebra en a localidat aranesa de Viella a II Fiesta d’a lana, que arrocla a chent intresada en recuperar iste producto textil
A la industria porcina le plega o suyo San Martín
Amigos d’a Tierra, Plataforma Loporzano SIN Ganadería Intensiva, Plataforma Ciudadana Salvemos l’Arabí y Comarca, Plataforma Civica de Gamonal, Stop Macrogranjas Pueblos Vivos de Cuenca y VSF – Chusticia Alimentaria Global celebran os exitos d’os movimientos vecinals en a luita contra a expansión d’a industria porcina. Ista mesma semana s’ha aturau a construcción d’una explotación porcina en Villafáfila, Zamora, un exito t’a sociedat civil que, mientras os zaguers meses, tamién ha aconseguiu frenar dos explotacions en Gamonal, Toledo, y atras dos en Yecla, Murcia.
En o Estau Espanyol i hai aproximadament 30 millons de cerdos, encara que a suya producción se concentra en Aragón y Catalunya, a industria d’o porcino busca a suyo expansión en atros territorios. Manimenos se ye trobando con a fuerte oposición d’os vecins afectaus. A ciudadanía organizada refusa una industria que deixa fuertes impactos, contaminación d’augua y suelo, malas ulors, y resulta incompatible con atros modelos de desembolique respectuosos con o medio ambient y a salut.
Ista semana en Villafáfila (Zamora), o grupo Batallé, una d’as prencipals interpresas carnicas d’o país retiró o suyo prochecto ta construir un cebadero de 2.000 cerdos a causa d’a immediata movilización vecinal ta impedir-lo. O prochecto meteba en periglo la Reserva Natural Lagunas de Villafáfila.
Unatro d’os exitos d’iste movimiento a favor d’a ganadería extensiva, respectuosa con o meyo ambient y a ciudadanía, l’ha culliu a Plataforma Ciudadana Salvemos l’Arabí y Comarca. Ista impidió, dimpués de masivas movilizaciones, a construcción de dos macro-explotacions porcinas de selección chenetica con capacidat ta 26.000 cerdos en l’Amonte Arabí de Yecla (Murcia), declarau Patrimonio d’a Humanidat por a UNESCO. O refuso unanime aconsiguió que a interpresa CEFUSA, parte d’o grupo Fuertes, propietario d’o Pozo, retirase o prochecto.
A la suya vez, en Gamonal (Toledo), a Plataforma Civica de Gamonal, s’organizó o pasau verano ta amostrar o refuso d’a población debant d’a construcción en o suyo territorio d’una serie de naves que acullirían dica 7.200 cerdos.
En Berdún (Uesca) la Plataforma vecinal Stop Cerdos Canal de Berdún tamién ha aconseguiu paralizar a instalación de granchas en o municipio.
Istas victorias represientan un gran empente t’os movimientos socials que fan campanya día a día ta frenar a ganadería industrial. A Plataforma Loporzano SIN Ganadería Intensiva sigue luitando ta privar a expansión d’a industria porcina en o suyo municipio. Rosa Diez Tagarro, Secretaria d’a plataforma, lamenta que, a diferencia d’atros concellos, o de Loporzano siga sin escuitar una clamor vecinal que dura ya quasi dos anyos y que goza de gran reconoixencia y emparo social en Aragón y en a resta d’Espanya, asinas como en l’extranchero. “La alarma social ye evident. Recibimos de contino peticions d’auxilio de lugars aragoneses y d’a resta d’Espanya. Nos empenta enormement a creixent movilización social y continaremos con a difusión d’os costes amagaus d’a ganadería industrial y con a esfensa d’o nuestro territorio por todas as vías emprendidas”
Blanca Ruibal, responsable d’Agricultura y Alimentación d’Amigos d’a Tierra afirmó que “a ganadería industrial ye entre os prencipals responsables d’o cambeo climatico. Ye intolerable que os nuestros lugars se conviertan en o estercolero d’Europa y que se siga empentando una burbuxa que chenera grans beneficios pa un zarpau d’interpresas, a costa d’o medio ambient, a nuestra salut y o medio de vida d’as personas productoras”.
Iste sabado 11 de noviembre, os grupos locals d’Amigos d’a Tierra y plataformas vecinals de tot o estau que resisten l’abance d’a ganadería industrial celebrarán accions ludicas y informativas sobre os impactos d’ista industria y a necesidat de meter en valor a ganadería extensiva y atros modelos de desembolique en o nuestro medio rural.
II Trobada d’Experiencias sobre l’emprendimiento d’a Muller Rural
O proximo sabado 21 d’octubre tendrá puesto en Molina d’Aragón (Guadalajara) a II Trobada d’Experiencias sobre l’Emprendimiento d’a Muller Rural, que organiza l’Artesa, programa t’a millora d’a empleabilidat d’as mullers rurals d’a Fundación Cepaim.
A Trobada se celebrará en a Sala Multiusos de l’edificio Apag de Molina d’Aragón y prencipiará a las 9.45h con a recepción de participants. A chornada prencipiará con a presentación d’o prochecto l’Artesa y a suya fundamentación en a Comarca de Molina d’Aragón. Contino, Iratxe Bolaños, psicóloga rural en Capacidat Positiva, impartirá la charrada “claus internas ta l’emprendimiento rural femenín”, y Lucía López Marco, autora d’o blog Mallata.com, charrará de “a importancia d’a Muller en os sistemas agroganaderos”. Posteriorment se realizará una degustación de productos d’a Tierra y i habrá un Mercau de productos d’artesanía feitos por Mullers Rurals. A chornada proseguirá con una mesa redonda d’experiencias de mullers rurals emprendedoras, en a quala participarán María Andrés de Lactonatur, ganadera y transformadora en Cuenca, productora d’os “quesos de craba felices”; Paula Callejo, bióloga y educadora ambiental en HaberlasHailas; Ester Martín, decoradora en fusta y piedra; Rebeca Fernández, de Legajos y Documentos; y Carmen M. Iturbe, dietista-nutricionista y coach.
O programa completo d’a Trobada se puede descargar aquí.
L’Artesa ye un programa t’a millora d’a empleabilidad d’as mullers rurals que tien como obchectivo amillorar as suyas competencias personals y socials enta l’autoempleo, creyar retz de mullers rurals emprendedoras y conoixer as oportunidatz que ofreix l’entorno.
Continemos teixindo lo medio rural
“Soi a tercera cheneración d’hombres que vienen d’a tierra y d’a sangre. D’as mans d’o mío güelo atando os quatro estomagos d’un remugant. D’os pietz d’o mío bisvuelo fundius en a espalda d’un macho ta plegar en a oliva. D’a voz y a cabeza de mi pai repetindo yo con a tuya edat yo y o tuyo güelo yo y os hombres“. Iste poema ye escrito por María Sánchez y amaneixe replegau en o suyo libro Cuaderno de Campo (La Bella Varsovia, 2017). Fa pocos días, María denunciaba en a suya cuenta de twitter (@MariaMercromina) a falta de visibilización d’as mullers en bells espacios, concretament en bellas tertulias televisivas, y destacaba que a falta de referents femenins puede provocar que i haiga ninas que creyan que no van a poder plegar a estar o que les fería goyo estar porque solament veyen hombres desembolicando ixa función.
Tos pareixerá una tontería, pero talment hue una nina se sía planteyando que o que quiere estar de mayor porque solament veye hombres
? María Sánchez (@MariaMercromina) 9 d’octubre de 2017
Ye muit necesario tener referents fuera de l’entorno proximo, ta dar-nos cuenta que podemos plegar tot lo luen que nos proposemos. Por iste motivo he quiesto escribir iste articlo, en o qual me fería goyo de visibilizar a qualques d’as muitas mullers que treballan por o medio rural, a qui admiro y son referents míos ta seguir abanzando. Como no i cullen todas, me voi a limitar a mencionar a qualques d’as qualas podemos trobar dende qualsiquier punto d’a planeta en os retz socials, y a aquellas a las qualas antes que no existisen os retz socials, yo buscaba en os libros.
En l’actualidat, os retz socials, especialment twitter, son a millor ferramienta ta conoixer a atras mullers que treballan por o medio rural y visibilizar a suya labor; ya que permite crebar con as distancias y estar connectadas. Y ye a traviés d’os retz socials an que he descubierto a mullers rurals de referencia ta yo como son a ya mencionada María Sánchez (@MariaMercromina), albeitar, escritora, y apasionada d’as crabas, d’o medio rural y d’as mullers que luitan; Patricia Dopazo (@atomsdecolorins), de l’equipo editor d’a Revista Sobiranía Alimentaria y una gran difusora d’o treballo d’as mullers rurals; Anna Gomar (@AnnaAnnetes), albeitar, perteneixe a o Col·lectiu Esquella y treballa, entre atras cosetas, por a conservación d’a Ovella Guirra (raza d’ovella autoctona valenciana), recientment ha creyau o prochecto Esquellana, de recuperación y mesa en valor d’a lana d’a Ovella Guirra; Amanda Tyson (@ChistauNatural), ganadera en Chistau Natural, un prochecto familiar de cría de terneras a pasto y venda directa d’o producto final; Ganaderas en Ret (@GanaderasenRed), grupo de ganaderas y pastoras en extensivo, a suya gran labor visibilizando o treballo d’iste colectivo les ha feito merecedoras d’o Premio Extraodinario d’Excelencia a la Innovación de Mullers Rurals, atorgau por o Ministerio d’Agricultura y Pesca, Alimentación y Medio Ambient; Lucía Mur (@meteosaravillo), aficionada a la meteorolochía, Lucía nos da diariament o parte meteorolochico dende o suyo lugar, Saravillo (Uesca), a traviés d’o suyo blog, d’a suya pachina de facebook y o suyo twitter; Blanca Ruibal (@BlancaRuibal), incheniera agronoma y pianista, dende a Sierra Oeste de Madrit coordina l’aria d’Agricultura y Alimentación d’Amigos d’a Tierra; Celsa Pleiteado (@CPeiteadoWWF), incheniera agronoma y coordinadora de Politica Agraria y Desembolique Rural en WWF Espanya; Inés Jordana (@IJordana_RD), responsable d’Agricultura y Alimentación en SEO Birdlife; Veru Álvarez Cachafeiro (@Veru_Alvarez), cheologa, emprendedora y autora d’o blog Lláscara, an que escribe sobre ecoturismo, educación ambiental, sostenibilidat, desembolique rural y muitas cosetas mas; Elisa Bagüés (@Elibagues), responsable de Marketing y Comunicación en Agromonegros y autora d’o blog Agrocomunicando, an que analisa a comunicación agraria; Mar Verdejo Coto (@verdejomar), Incheniera Tecnico Agricola y comunicadora en radio y prensa escrita; Fyna Acebo (@sacarico9), luitadora incansable por o medio rural; Natalia Manso de Zúñiga (@NataliaMdeZ), cheografa, a traviés d’a suya cuenta de twitter observa paisaches rurals.
Como he comentau, antes que no existisen os retz socials, buscaba ixes referents en os libros. A mía escritora favorita, a qui admiro fundament, ye Emilia Pardo Bazán, autora, entre atras obras, d’Os Pazos d’Ulloa y A Mai Naturaleza, dos novelas ambientadas en o medio rural gallego d’o sieglo XIX. Emilia vivió en una epoca en a quala no yera bien visto que una muller escribise, y menos encara, que escribise sobre qualsiquier coseta. O suyo hombre recibió multiples ataques por os textos d’Emilia, y temendo que identificasen a Emilia con o personache femenín, valient y revolucionario d’a suya novela A tribuna, le pidió que deixase d’escribir, cosa a o que Emilia se negó y decidió deseparar-se d’o suyo hombre. Emilia Pardo Bazán estió una firme defensora d’os dreitos d’as mullers y dedicó a suya vida a luitar por ells.
En a literatura en aragonés, me costó mas trobar ixes libros de mullers defensoras d’o medio rural, tot y que ye una literatura eminentment rural y femenina, manimenos, encara a día de hue se visibiliza masiau poco a las mullers que escriben en iste idioma y, amás, en haber aumentau o numero d’hablantes en as ciudatz, a o mesmo tiempo que ha disminuyiu en os lugars, pareixe que cada vez s’escriben menos obras ambientadas en zonas rurals. Manimenos, a literatura en aragonés se puede caracterizar, como diciba, en seguir estando precisament rural y femenina. A obra mas relevant en aragonés d’o Barroco, ye a que deixó escrita Ana Abarca de Bolea. Y ya en epoca moderna, no podemos pasar por alto que o libro con mas eixemplars vendius ye A Lueca, escrito por Chuana Coscujuela, an que l’autora narra a suya infancia y choventut en un lugar d’o Somontano de Barbastro (Uesca) a prencipios d’o sieglo XX. No podría charrar d’a literatura aragonesa sin mencionar a atras dos grans escritoras, tamién rurals, como son Carmen Castán, escritora y profesora d’aragonés en a Val de Benás, y Ana Tena Puy, escritora y ganadera.
En iste articlo he mencionau solament a qualques d’as muitas mullers que treballan cada día por o medio rural, y m’he deixau a aquellas que no son en o mundo dichital pero de qui tanto he aprendiu.
O teixiu d’o medio rural se sostiene gracias a las mullers, y hemos d’estar nusatras mesmas qui sigamos teixindo retz ta inspirar-nos, creixer y seguir caminando, porque o día en que deixemos de caminar, o medio rural plegará en o suyo final.
Feliz día a todas as mullers rurals, iste articlo va por todas vusatras.
Innovando por a sostenibilidat d’ovinos y caprinos en o Mediterranio
D’o 3 a o 5 d’octubre de 2017 se celebró en Vitoria o Seminario d’o Ret Inter-rechional FAO-CIHEAM t’a Investigación y Desembolique d’Ovinos y Caprinos, titulau “Innovación t’a sostenibilidad en ovinos y caprinos”, organizau por o Instituto Agronomico Mediterranio de Zaragoza (IAMZ-CIHEAM), o Instituto d’Investigación y Desembolique Agrario d’o País Vasco (NEIKER-Tecnalia), o prochecto H2020 Innovación t’a producción sostenible d’ovinos y caprinos en Europa (iSAGE) y a Organización d’as Nacions Unidas ta l’Agricultura y l’Alimentación (FAO).

O Seminario contó con l’asistencia d’investigadors, tecnicos de cooperativas y asociacions de productors, y atras personas vinculadas a o sector d’a producción de chicotz remugants, plegaus dende 14 países de l’arco Mediterranio. Entre os días 3 y 4 se compartioron distintas experiencias d’exito d’innovaciones ya adoptadas en os sectors ovino y caprino y desembolicadas en ecosistemas mediterranios con a finalidat de guarenciar a sostenibilidat d’iste tipo de ganadería. Manimenos, o prencipal afer pendient d’o sector en todas dos marguins d’o Mediterranio sigue estando a falta de relevo cheneracional.

O día 5 se visitó a Grancha Modelo d’Arkaute (Alaba). Entre a visita, os asistents a o seminario podioron conoixer de primera man dos d’os prochectos innovadors que s’heban presentau os días anteriors: RegenFarming y Life Seed Capital. O primer d’istes prochectos busca contrimostrar a viabilidat d’o pastoreo rechenerativo y os suyos efectos beneficiosos sobre a calidat d’a tierra y o medio ambient; mientres que o prochecto Life Seed Capital estudea as avantallas tecnico-economicas y medioambientals d’a utilización d’a torta de colza obtenida por medio de prensau en frío.
O Comité Scientifico d’o Seminario atorgó a Mariana Almeida, estudiant de doctorado d’a Universidat Tras-os-Montes e Alto Douro (Portugal), o premio a la millor presentación oral por a exposición d’o suyo treballo “Medición d’a temperatura d’o uello y o morro con termografía infrarroya ta evaluar estrés en ovellas mientras o esquirau y retalle d’unyetas; y o premio a o millor pster estió t’o treballo titulado “Innovacion y cooperación transfronteriza con a participación de multiples actors en os Pireneus Centrals ta amillorar a sostenibilidat d’as razas ovinas locals”, que replegó Enrique Fantova d’a Cooperativa Oviaragón-Grupo Pastores. Entre a Trobada, tamién s’homenacheó a Dunixi Gabiña por a suya faina empentando o ret entre os zaguers decenios.
Os resumens d’os treballos presentaus pueden consultar-se aquí.
O Ret Inter-rechional FAO-CIHEAM ta Investigación y Desembolique en Ovinos y Caprinos naixió en l’anyo 79 gracias a un alcuerdo de cooperación entre o CIHEAM y a FAO y tiene como obchectivo o estudeo y a millora d’a producción ovina y caprina en a rechión mediterrania. Iste ret perteneixe a o Sistema Europeu de Retz d’Investigación en Agricultura, ESCORENA por as suyas siglas en anglés, y ye formada por o subret de nutrición y alimentación, y o subret de sistemas de producción.
Cuentacuentos d’o Pireneu
O proximo 8 de chulio se celebra en Susín (Alto Galligo, Uesca) o 9º Concurso pirenenco de narración oral, que organizan l’Asociación Mallau-Amigos de Susín y a Comarca de l’Alto Galligo, con a colaboración d’o Concello de Biescas y a Val d’Osau (Communauté de Communes).
Amás d’o Concurso de Cuentacuentos, bi habrá una visita a la exposición fotografica “L’Alto Galligo fa 90 anyos visto por Fritz Krüger” y o concierto d’os grupos Los de Laruntz y a Orquestina d’o Fabirol.
O programa, as bases d’o concurso, a inscripción, etc… pueden consultar-se a la fin d’iste post.
Susín ye una aldea deshabitada en o Pireneu Aragonés perteneixient a o municipio de Biescas (Uesca) y que se mantiene en perfecto estau gracias a o treballo realizau por l’Asociación Mallau, Amigos de Susín. Ista asociación naixió en l’anyo 1999 ta guarenciar a conservación d’o legau arquitectonico, paisachistico y costumbrista de Susín y a suya chent, d’a suya historia y d’un modo de vida que radicaba en l’aprofitamiento d’o medio t’a suya supervivencia y creyatividat.
Programa
- 16:30 h. Visita a la exposición fotografica “L’Alto Gállego fa 90 anyos visto por Fritz Krüger”
- 17:00 h. Concierto con o grupo d’o Valle d’Ossau “Los de Laruntz”.
- 18:30 h. Concurso de Cuentacuentos d’o Pirineo
- 19:30 h. Concierto d’a Orquestina d’o Fabirol en esencia
Bases d’o concurso
- Podrán participar todas as personas intresadas y centros educativos
- Os cuentos u relatos serán escritos en castellán, aragonés, occitano u francés
- A tematica habrá d’estar pirinenca, sobre temas d’antropolochía, etnografía, etnolingüística y cheografía.
- A duración no podrá sobreixer os 10 menutos en a suya adaptación oral y scenica.
- Se valorará l’autenticidat y significaus profundos relacionaus con o Pireneu, asinas como a suya forma expresiva y scenica
- O churau será formau por personas vinculadas a o mundo d’a cultura y l’arte, representants politicos y asociacions.
- O fallo quedará refleixau en acta dimpués de liberación d’os miembros d’o churau.
Inscripcions
- Os treballos escritos serán inscritos a sobre cerrau contenendo: Nombre, apellius, entidat (centros educativos), domicilio y telefono de contacto. En l’exterior habrá d’indicar”Cuentacuentos d’o Pireneu, concurso pirenaico de narración oral, Susín 2017″.
- Os escritos serán entregaus personalment u por correu postal con acuse de recibimiento a: Asociación Mallau C/Virchen de las Yeras, 2, 22663 Susín
- O plazo d’inscripción finalizará o luns 3 de chulio
Premios
- Lote de libros y accesit de participación
Aviso
- L’Asociación se reserva o dreito de publicación d’as obras
- A participación implica a conoixencia y acceptación d’as bases
Agroturismo, naturaleza y cultura en o Pireneu Aragonés
O Pireneu ye muito mas que no una cordillera. Dezaga d’as suyas montanyas s’amagan puestos unicos y chents que mantienen a cultura y tradición d’un territorio con muita historia. Ilesias romanicas, plantas con propiedatz medicinals, tradicions pastorils, producción artesanal, etc… Son beluns d’os secretos que se pueden descubrir dezaga d’os tresmils d’o Pireneu Aragonés.
Una d’as comarcas piriencas que millor ha sabiu preservar as suyas tradicions y a suya producción artesanal ye l’Alto Galligo. Manimenos, o turismo d’a zona se centra en o esquí y en a naturaleza, asinas que a gran mayoría d’os turistas que plegan a ista cantonada d’o Pireneu, marchan sin conoixer a verdadera esencia d’a zona: as suyas chents.
Iste cabo de semana estié guiando por ista marabillosa comarca a un grupo d’estudiants d’o curso de Marketing and Agribusiness Summer School organizau por o Instituto Agronomico Mediterranio de Zaragoza (IAMZ-CIHEAM) procedents d’EEUU, Dubai, India, Archentina y Turquía.
Prencipiemos descubrindo a naturaleza d’a Valle Tena, ascendendo a l’Ibón de Piedrafita. Por o camín nos aturemos en bellas plantas con intrés etnobotanico, y en plegar a l’ibón charramos de a fauna d’o puesto, de cómo se formo iste magnifico parache, qualques leyendas sobre as montanyas que nos rodiaban y faciemos un viache a o Neolitico entre os Tumulos, seis estructuras megaliticas que se troban en as proximidatz de l’Ibón. Nos quedemos con ganas d’ir ta l’Arco de Piedrafita, pero a calor yera insoportable y hebanos de guardar fuerzas ta tot o que encara nos asperaba….

Dende Piedrafita nos ne fuemos ta Tramacastiella de Tena, un beroyo lugar en a mesma Sierra d’a Partacua an que nos asperaba Toño, productor artesanal de licor d’aranyons. Produz 6 tipos diferents d’iste popular licor que comercializa baixo a marca Partcharán, un nombre que ya nos desvela muito sobre iste producto: Pacharán artesano d’a Partacua. Aprendiemos y desfrutamos muitismo con as suyas explicacions, a suya experiencia, tastando os suyos deliciosos licors d’aranyons y aplegando-nos d’as suyas ganas y o suyo entusiasmo.

Contino, y sin mover-nos de Tramacastiella, visitemos a Daniel y Laura, productors d’a biera artesana Tensina. As suyas bieras Peña Roya y Peña Blanca fan referencia a dos montanyas d’a Valle Tena que, con os suyos nombres, ya nos indican a color de cadaguna d’ellas. A Peña Roya ye d’hordio, mientres que a Peña Blanca ye de trigo. Pero o que fa verdaderament especials a las bieras de Tensina no son ni os suyas nombres, ni as suyas colors, sino a suya augua, ya que l’augua de Tramacastiella de Tena, con el qual fan istas bieras, procede d’un manantial d’alta montanya situau a tasos 200 metros d’o lugar. Lo pasemos de bitibomba conoixendo de primera man o proceso d’elaboración artesanal de biera y, mas que mas, bebendo!.
Dimpués d’iste recibimiento por as chents d’a Valle Tena, no podebanos ir-nos sin gustar o plato mas tipico d’o lugar: as migas. Asinas que antes d’abandonar Tramacastiella, desfrutemos d’a gastronomía tensina en o Restaurant Casa Patro.

O domingo de maitíns nos yeran asperando en Orós Alto Javier, Úrbez, Guillén y Roberto pa presentar-nos a las suyas vacas. A ganadería d’a familia Cazcarro estió a primera -y dica fa poco tiempo a unica- ganadería d’Aragón con certificación ecolochica. Visitemos a suya torre, as suyas vacas, os suyos terneros, nos contoron cómo a suya ferma habió de cambiar de producir leit a producir carne con a dentrada d’Espanya en a Unión Europea, cómo ha cambiau a explotación en os zaguers decenios, cómo fan l’engorde, cómo y porqué fan venda directa d’os suyos productos… Ista familia tamién produz trunfas ecolochicas, asinas que tamién nos charroron d’a producción d’iste tuberculo y porqué han achugau por transformar o producto en trunfas fritas de bolsa ecolochicas (unas trunfas fritas que son riquismas y que podetz adquirir, igual como lo Partcharán, as bieras Tensina y o Queso Carlina d’o que tos charraré contino, en a Botiga de Pyrene, en a plaza d’o Concello de Biescas).

Unatro prochecto en o qual tamien ye ficau Javier ye en a elaboración d’o queso Carlina, que se produz en o Vivero d’Interpresas Agroalimentarias d’Adecuara en Biescas. Iste Vivero ye un espacio publico compartiu de treballo, construiu con fondos Leader (aduyas de Desembolique Rural d’a Unión Europea) que conta en as suyas instalacions con distintas salas u obradores ta elaborar diferents productos agroalimentarios. O vivero ye dividiu en dos naves, una en Biescas (a que visitemos) y unatra en Chaca. O de Biescas cuenta con obrador de lácteos (y en ell se fa o queso Carlina), planta d’extracción y envasau de miel (an s’envasa, por eixemplo, a miel de l’Asociación de Productores Bresca, elaborada por tres chovens apicultors de l’Alto Gállego y a Jacetania), bodega ta vins y licors (an s’elabora o pacharán y licor de miel de Licores Libre, o vin de Bodegas Val Minuta y qualques productos de Cervezas Borda). En iste puesto Javier nos explicó como o Vivero ha facilitau a muitos productors prencipiar a suya actividat, ya que a inversión que en Espanya cal fer ta elaborar un producto artesano, asinas como a estricta lechislación, fan que en muitos casos sía inviable emprender en o sector agroalimentario. Amás, en ista comarca fronteriza con Francia, se fan mas patents as diferencias por lo que fa a normativa sanitaria con o país vecino, an son muito mas permisivos y menos exichents y os ganaders pueden elaborar o queso de traza tradicional en as suyas fermas sin haber de fer inversión en maquinaria.

No podebanos ir-nos de l’Alto Galligo sin visitar o suyo arte romanico y a lo menos una d’as suyas ilesias d’a Ruta d’o Sarrablo, asinas que estiemos en a ermita de San Chuan de Busa, construida entre o 1060 y o 1070. Si o sabado viachabanos t’o Neolitico, con a visita a ista ermita no nos costó guaire imachinar-nos en a Edat Meya.
Y pa rematar, una visita a o Museo Ángel Orensanz y Artes de Serrablo, en Samianigo, ta conoixer o modo de vida dica fa no guaire en o Pireneu Aragonés, as suyas tradicions, y, mas que mas, as suyas chents. Ixas chents que nos han ubierto as suyas puertas y permitiu descubrir ixe Pireneu que no sale en as postals. Gracias!

Mallata enguera instagram
Se fa saber a toda la comunidat de cabanyera, que s’ubre mallata en Instagram. Qui quiera refuchiar-se en ella no tienen que pinchar aquí u buscar en Instagram a cuenta de @mallatablog ?