Ye la leit!

O 1 de chunyo ye o día esleiu por a Organización d’as Nacions Unidas pa l’Agricultura y l’Alimentación (FAO) pa celebrar cada anyo o Día Mundial d’a Leit. Pa celebrar iste important día y recordar no solo que os beneficios d’iste alimento t’a nuestra salut y o nuestro medio rural, sino tamién os problemas y as dificultatz a las quals s’enfrentan as chicotas ganaderías y queserías, iste articlo traye un chicot resumen sobre as qualidatz d’a leit y a situación actual d’a producción, asinas como un recopilatorio d’os articlos relacionaus con a producción láctea publicaus en iste blog 🙂

A leit: l’alimento mas completo

A leit ye l’alimento mas completo que existe, poseye os tres prencipios immediatos, que son as proteínas, os lipidos y os glucidos y tamién tiene un alto conteniu en vitaminas A y D y en minerals como o calcio.

A leit de pasto: a millor

Cal destacar, que no ye igual a leit procedent de ganaderías intensivas, que no salen a o campo y s’alimentan en gran medida a pur de piensos, que a de ganaderías extensivas, an l’alimentación ye prencipalment a pur de piensos y forraches propios, ya que a leit de vacas alimentadas a pasto tiene un mayor conteniu d’aceto linoleico conjugado, un aceto graso esencial t’a salut, como contrimuestra iste estudeo realizau por o Centro d’Investigacions Agrarias de Mabegondo (CIAM, La Coruña).

A industria: a gran enemiga d’a producción

Manimenos os enormes beneficios d’a leit producida en sistemas extensivos, muit ligada a chicotas granchas familiars, a industria láctea ye acabando con iste sistema de producción, tirando os pres d’a leit y achugando por macroindustrias, como puetz leyer en iste articlo. Por unatro costau, consumir productos lácteos procedents de ganaderías familiars, aduya a fixar población en o meyo rural.

Articlos lácteos en Mallata.com

Puncha en o titol ta acceder a l’articlo

S.O.S. d’o sector lácteo

Mala leit

Oportunidatz, avantallas y retos d’a producción de leit ecolochica

Por qué en Espanya no pasa?

300.000 litros de leit a o día a la vasuera. Quiers saber por qué?

O secreto ye en o queso

Os cuernos d’a tudanca

Desmontamos un McDonalds?

Emparar a producción artesanal ye emparar a biodiversidat

O 80% d’as ganaderías lácteas con problemas se queda sin aduyas

En os territorios ocupaus por a vaca frisona

Prochecto Mallata

L’atro día, o mío amigo Nacho Pardinilla me descubrió ista marabillosa iniciativa que ha lanzau o Geoparque Sobrarbe-Pirineos y que han clamau “Prochecto Mallata”. O Geoparque busca personas voluntarias ta participar en a recuperación d’o patrimonio pastoril d’o Sobrarbe. Quieren recuperar “mallatas”, as chicotas edificacions tradicionals de pastors de cabanyera en os puertos de montanya. Istas casetas muit habituals antes mas, son sufrindo o paso d’o tiempo por o desuso. Por ixo buscan acometer a suya recuperación a traviés d’un treballo voluntario.
O prochecto se va a encetar con a recuperación d’a Mallata Carduso en a Montanya de Sesa-Plana Canal (Puertolas).

Dende o Geoparque afirman “que ye important divulgar y recuperar ista parte d’o patrimonio aragonés, que fa solo a o Parque Nacional d’Ordesa y As Tres Serols y o nuestro Geoparque y que corre o risgo de desapareixer”.

O prochecto se va a presentar o chueves 4 de Mayo a las 19:30 h. en a Sala de Geovisión d’a Torre Nordeste d’o Castillo d’Ainsa, y s’impartirá la charrada “Orichinalidat d’as Mallatas d’o Macizo d’As Tres Serols y o suyo entorno en relación con a ganadería trashuant”, por Luis Villar (investigador de l’Instituto Pirenaico d’Ecolochía y miembro d’a Comisión Scientifica Asesora d’o Geoparque de Sobrarbe-Perineus) y Federico Fillat (Instituto Pirenaico d’Ecolochía).

Ta mas información, puncha aquí.

Sigamos construindo soneos colectivos

A semana pasada plegó en o mío correu un chilo d’auxilio d’un amigo a o que conoixié fa uns anyos en un lugar que istes días tamién pide socorro. O lugar en o qual vive se diz Urniza, y en o qual nos conoixiemos, A Selba. Pero creigo que lo millor ye empecipiar toda ista historia dende o prencipio.

Fa tres anyos participé en una trobada en A Selba, un puesto que heba remaniu abandonau dica 2010, quan un grupo de chovens decidioron instalar-se allí y repoblar todas dos casas que formaban o lugar. A la trobada acudiemos muita chent, de muitos puestos, y aduyemos con as nuestras mans a fer mas habitable ixe puesto perdiu en o Prepirineo de Uesca d’o que ya dengún no s’alcordaba. A Selba s’heba quedau vueda un día de 1963, quan os suyos pobladors se veyoron forzaus a marchar en haber estau expropiau por a Confederación Hidrografica de l’Ebro (CHE) por a construcción de l’embalse d’o Grau, quedando tanto a Selba como os lugars d’arredol, completament abandonaus.

Os chovens que viven en a Selba teneban claro que quereban instalar-se en o medio rural, asinas que decidioron trucar a la puerta de concellos, diputacions provincials y de tot aquell que se dignase a recibir-los, pedindo que les deixasen rehabilitar distintos lugars abandonaus. Pero a respuesta estió negativa en totz os casos y a la fin se decidioron por esleir un puesto entre o mar de lugars abandonaus d’o Prepirineo, y o puesto esleiu estió a Selba.  Quan i plegoron, pidioron por escrito a cesión d’o puesto, y a respuesta que recibioron estió o zarre de l’acceso rodau por medio de cletas y candaus, y en mayo de 2011, una carta en a qual les daban ueito días ta ir-se-ne. Pero interpusieron un recurso y… “seguimos con as nuestras vidas”.

Seguntes han informau os habitants d’a Selba, dende alavez s’ha rehabilitau completament o pallar, y a metat d’o tellau d’a casa gran, asegurando tamién a suya estructura. De no estar por istas intervencions, actualment totz dos edificios se trobarían totalment en enrunas. Amás s’han recuperau os hortals, as oliveras y frutals, han escoscau o mont… En abril de 2016 a CHE intermetio una denuncia debant d’a Fiscalía de Uesca, solicitando o desaloix por a vía penal. Estando-les notificada a denuncia a os habitants en abril de 2017, quedando citaus ta un chudicio por usurpación o día 25 de mayo en o chudgau de Boltaña. “A CHE no solament nos quiere fer difuera, sino que amás quiere que carguemos con sancions economicas y penals”, indican os actuals pobladors. “Un d’os puntos en os quals a CHE fa mas hincapié a la hora de chustificar nuestro desaloix, ye que cheneramos un alto risgo d’incendio forestal. Pareixe evident que a nuestra presencia, escoscando lo mont y pastando con o nuestro bestiar, no fa sino reducir-lo. Tamién entendemos que si o mont publico hue en día ye un autentico polvorín, ixo se debe a la dexadez y a l’abandono por parte de l’administración”.

En a Selba conoixié a vida en comunidat, o treballo en equipo, a vida en un lugar aislau, os soneos colectivos… Conoixié a chent increyible que traye vida a un mundo rural que se muere, a Anna que viviba allí y feba xabons, a Tom que heba deixau Holanda ta ir-se-ne a vivir en comunidat a una masía catalana, a María que daba clases a migrants, a Yune que soniaba con lugars plenos de vida, a Staci que transformaba o trigo en arte en Lakabe, a Iara, a Dani, a Luis, a Nacho…. Conoixié a chent de Fraguas, an a Fiscalía pide 26 anyos de prisión ta seis d’os suyos habitants y conoixié a Kiko, que en febrero m’escribió ta dar-me a buena noticia de que s’heba meso crabas en Urniza y contar-me que yera treballando con ovellas latxas, y que a semana pasada m’escribió ta mandar-me o mensache que podetz leyer aquí.

No podemos deixar que a Selba, Fraguas y Urniza se queden vuedos. No podemos permitir que tornen a despoblar-se. No pueden fer-les difuera. Si forachitan a las suyas chents, serán expulsando a la vida y, mas que mas, serán condenando a la muerte, unatra vez, a territorios vivos. No se’n van, i remanen. No nos n’imos, i remanimos. Sigamos construindo soneos colectivos.

Urniza i remane

Comunicau d’o colectivo Urniza

“Urniza ye o nombre d’un puesto, tamién o d’o colectivo que l’habita. Somos un prochecto d’okupación rural comunitario en a Val d’Erro, o Pireneu Navarro. Dende setiembre d’o 2015 hemos dau vida a iste baserri (borda) abandonau por o Gubierno de Navarra. Hemos apanyau o tellau, realizau milloras en l’interior y mantenimiento d’os suyos chardins y campas. Pero Urniza no se tracta solament de milloras materials y palpables, Urniza ha traito con ell a construcción d’un soneo colectivo d’autorganización y autonomía. Hemos traito con nusatras vida a una val cada vez mas despoblada.

Dende a nuestra plegada hemos tractau de conoixer a val, amanar-nos a los costumbres y as chents que ya habitaban aquí antes que no nusotras. Gracias a ixo podemos dicir que nos sentimos parte d’o que en istas tierras succede y que dingo-londango nos hemos ganau un puesto en o corazón de muitas vecinas. Manimenos, a consellería de Medio Ambient d’o Gubierno de Navarra no opina igual.

Dimpués de 20 meses vivindo aquí, o día 7 d’Abril, recibimos una carta de dita consellería en a quala se nos informa que s’ha ubierto un expedient administrativo en o qual se solicita o desafucio d’Urniza. Nos conceden 15 días pa abandonar a casa y solicitan una pinyora por uso sin autorización, asinas como o pago d’os gastos de l’actuación d’a foral a todas dos personas identificadas. Actualment, hemos presentau un recurso debant d’ista petición alegando as milloras palpables que suposa a nuestra estancia. Encara somos a l’aspera.

Seguimos con intención de continar dando vida a iste puesto, recuperando lo Pireneu. En a Val d’Erro viven 800 personas repartidas en 16 localidatz. En Urniza vivimos mas personas que en 6 d’istas localidatz. Ista situación nos fa pensar en o que suposa o “gubierno d’o cambeo” en a nuestra comunidat. Ta qui no’l recordetz, u no contetz con ista información, en Navarra gubierna una coalición entre Bildu, Geroa Bai, Podemos y Cucha Unida.

Escribimos istas linias con intención de buscar vuestro emparo y pedir-tos a difusión d’o nuestro caso. Igualment, aprofitamos a mencionar que a nuestra situación no ye un caso aislau. Queremos emparar dende aquí a atros prochectos d’okupación rural en periglo como a Selba (Aragón) y Fraguas (Guadalachara). Asinas mesmo tamién nos sentimos parte d’un movimiento d’okupación, reivindicación de vivienda digna y construcción de vidas autonomas mas amplo que s’extiende d’o campo t’a ciudat.

Por un soneo colectivo, Urniza remane en a Val”.

Ya ye aquí o cartel d’Expoforga 2017!

Ista semana se presentó o cartel d’a 29ª edición d’a Feria Expoforga, y un anyo mas torna a estar polidismo, consolidando-se asinas no solament como a feria agroganadera mas activa en retz socials, sino tamién a que tiene os cartels mas atractivos, como se puede comprobar fendo una golladeta a os cartels d’as zagueras edicions.

O cartel d’ista edición ha estau disenyau por David Rovira, de Rc Estudio, y María Brun, tecnico responsable d’a Feria. En o cartel, cargau de simbolismo, amaneixe a carrasca de Miramón, en l’Alta Zaragoza, un cautivo tradicional de secano y a ganadería autoctona d’a comarca. Se mira de reflexar, seguntes indicó María Brun, que “con treballo s’aconsigue recuperar cautivos y especies ganaderas quasi perdidas”. O cartel ye un homenache a o treballo de mantenimiento de l’agricultura y ganadería de montanya.

Tamién se dioron a conoixer as Chornadas Tecnicas previas a la Feria. A presidenta d’a Comarca d’a Jacetania, Montse Castán, destacó totz dos temas que s’han esleiu t’as Chornadas Tecnicas por parte d’a Comisión de Medio Ambient y Feria d’a Comarca, como son o cooperativismo, que s’analisará o día 11 de mayo, y a despoblación, que será obchecto d’analís y debat o día 2 de chunio, a vispra d’a obridura d’o recinto ferial.

Iste anyo se conta de nuevo con a colaboración d’o CITA en a organización d’as Chornadas Tecnicas. Os días 18 y 25 de mayo, a Finca A Garcipollera acullirá dos chornadas. Seguntes explicó o tecnico d’a Finca a Garcipollera, Javier Ferrer, o día 18 Ricardo Revilla charrará sobre “Qué puede aportar a I+D a o mantenimiento d’a ganadería de montanya?” y o día 25 Pilar Errea explicará o programa que se desembolica en a Finca de recuperación pa meter en valor os frutals locals en zonas de montanya. Todas dos chornadas contarán con una visita tecnica a la finca.

Previo a la Feria Expoforga se realizará tamién a Semana Agraria d’a Jacetania, organizada por o Sindicato UAGA. Ye a quatrena edición d’ista actividat, que tendrá puesto os días 29, 30 y 31 de mayo y 1 de chunio en diferents localidatz d’a comarca, an se tractarán temas d’actualidat t’o sector.

María Brun destacó que dende fa uns anyos a organización d’a Feria “veyó a importancia d’as chornadas tecnicas y cada anyo se buscan temas d’importancia t’o sector primario y t’o mundo rural. Temas que aporten ideyas y solucions ta amillorar y rentabilizar as explotacions agroganaderas y forestals y conoixencia y mesa en valor de nuevas iniciativas ta animar l’emprendimiento, tot ixo con a finalidat d’asentar población en as chicotas localidatz d’a nuestra comarca, chenerar puestos de treballo y seguir mantenendo as explotacions tradicionals”.

Chornadas Tecnicas Os Chueves d’Expoforga 2017

11 de Mayo: Cooperativismo, Economía Social Sostenible. Puent d’a Reina de Chaca. De 9:30h a 14:30h. Se charrará de cómo encetar una cooperativa, os suyas tramites, avantallas y inconvenients. Emprender con conviccions. Y se conoixerán experiencias de cooperativas agroalimentarias, medioambientals, artesanas u de consumo, ta finalizar con un foro de debat. Bi participarán representants d’a Cooperativa Alimenta Perineus, Conatur, Lupierra u o colectivo Sieso, entre atros.
Organiza: Usina de Desembolique y Departamento de Choventut d’a Comarca d’a Jacetania.

18 de Mayo: Qué puede aportar a I+D a o mantenimiento d’a ganaderia de montanya?. Finca A Garcipollera. Debat-mesa redonda, amoderada por Ricardo Revilla. Visita tecnica a la finca.
Organiza: CITA-Finca a Garcipollera

25 de Mayo: Recuperación y mesa en valor d’os frutals locals en zonas de montanya. Finca A Garcipollera.
Bi intervendrá Pilar Errea. Visita tecnica a la finca.
Organiza: CITA- Finca a Garcipollera.

2 de Chunio: Despoblación versus Repoblación. Puent d’a Reina de Chaca
Se i conoixerán prochectos y experiencias aragonesas relevants sobre despoblación, entre ellas o Estudeo que son realizando en Artieda.
Organiza: Usina de Desembolique y Departamento de Choventut d’a Comarca d’a Jacetania.

Ta participar en as Chornadas Tecnicas ye necesario realizar una inscripción previa, gratuita, en a Comarca d’a Jacetania.

Conferencia sobre ganaderia de montanya en Samianigo

O viernes 21 de abril a las 19.30h. l’investigador del CITA (Centro de Investigación y Tecnolochía Agroalimentaria d’o Gobierno d’Aragón) impartirá la conferencia “Ganadería de Montanya. Beneficio ambiental, economico y social” en a casa de cultura Antonio Durán Gudiol de Samianigo (Huesca). L’acto l’organizan Ecolochistas en Acción Huesca y Charramos, en colaboración con a Comarca de l’Alto Galligo y o Concello de Samianigo.

Luitemos por a Tierra!

Ista semana se celebra en tot lo mundo a Semana de la Luita Labradora por a Tierra dende que a Vía Labradora establise o 17 d’abril como o Día Internacional de la Luita Labradora: una chornada d’acción y movilización global, en memoria d’as 19 labradoras y labradors que o 17 d’abril de 1996 murioron asasinaus por a policía militar d’o estau de Pará (Brasil) mientres luitaban por l’acceso a la tierra y a la chusticia. Ista semana se quiere recordar a totz que i hai chent que muere por esfender a Tierra y que ye necesario que todas as personas s’impliquen en ista luita por a esfensa d’a planeta, de l’alimentación y, en definitiva, d’a humanidat y d’a ecolochía.

Ta celebrar la luita por a Tierra, se celebran numerosas actividatz por toda a cheografía. Contino podretz acceder a la programación en qualques zonas, (podetz adhibir en comentarios aquells links que i falten y s’adhibirán a o listau 😉 )

Charrando d’ovellas negras en ‘Hoy por hoy’

O pasau luns 17 d’abril Gemma Nierga entrevistó en directo en o programa Hoy por hoy d’a Cadena SER a Lucía López Marco, autora d’iste blog. Puetz escuitar l’audio completo punchando aquí, y leyer a dentrada publicada sobre a entrevista en a web d’a Cadena SER aquí. Si quiers descubrir mas cosetas sobre as ovellas negras, no te puetz perder iste post ?